ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٠ - وجه اوّل

شميم عطر سيب؛

نسبت ميان آيه صامت و آيه ناطق‌

مرتضى مهدوى يگانه‌

آيه مباركه‌ «بِسْمِاللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» آيه‌اى بس بزرگ؛ بلكه بزرگترين آيت «قرآن كريم» به شمار مى‌رود. در حديث معروف اميرالمؤمنين، على (ع) است كه فرمودند:

«همه قرآن در سوره حمد است و همه حمد در «بسم الله» آن و همه «بسم‌الله» در «باء» خلاصه شده و تمام آن هم در نقطه آن است و منم نقطه «باء» و «بسم‌الله».»[١]

راستى ميان آيت عظماى‌ «بِسْمِاللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» و امام و حجّت خدا چه نسبتى مى‌توان يافت؟

وجه اوّل‌

يكى از آنها هماهنگى بين ساخت تشريع و تكوين است؛ يعنى اگر «بسم‌الله» بزرگترين آيت كتاب تشريع است، لاجرم بايد با بزرگترين آيت تكوين ارتباط و برآن تطبيق داده شده باشد؛ امّا اين آيت عظماى تكوين كيست؟

پاسخ روشن است؛ همان سان كه اميرالمؤمنين، على (ع) نيز فرمودند:

«مَا لِلَّهِ نَبَأٌ أَعْظَمُ مِنِّى- وَ مَا لِلَّهِ آيَة أَكْبَرُ مِنِّى؛[٢]

خداى را خبرى بزرگتر از من و آيتى عظيم‌تر از من نيست.»

پس اگر در ظاهر، بايد همواره ياد خدا را پاس داشت، هركارى را با نام او (بسم‌الله) آغاز كرد، در باطن نيز بايد همواره اسم حقيقى و تكوينى حق، يعنى امام و حجّت حق را از ياد نبرد؛ بلكه نام و اسمش را بر زبان جارى كرد. باز هم به روايتى ديگر از اميرمؤمنان، على (ع) دقّت كنيد. آن حضرت در توصيه‌هايى به جناب كميل، ابتدا تأكيد مى‌كنند كه در هر روز، نام خدا را ببر و بگو: