ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٩ - كنكاشى در سيره اقتصادى امام رضا (ع)
در مسير كسب حلال
عطيه هراتى مطلق
كنكاشى در سيره اقتصادى امام رضا (ع)
همواره مسئله اقتصاد يكى از موضوعات مهمّ جوامع بشرى، از گذشتههاى دور تا به امروز بوده است و اسلام و راهنمايان ارزشمند آن نيز نگاه خاص و ويژهاى به اين مهم داشتهاند؛ به طورى كه بسيارى از آموزههاى دينى در حوزه تشريع و تبيين، جهتگيرى اقتصادى خاصّى دارد كه نگرش كلى اسلام به اقتصاد و به ويژه توسعه اقتصادى را در دين نشان مىدهد. از منظر اسلام، چه بسا تركيبات نادرست اقتصادى، انسان را از دين و دينمدارى دور كند، ولى تعاملات درست اقتصادى حركت تكاملى انسان به سوى خدا را سرعت بخشد؛ مانند سفارشهايى كه در حوزه نان حلال يا پرداخت خمس و زكات مطرح مىشود. در تعاليم رضوى نيز خطوطى كلى براى جهت بخشيدن به حركت اقتصادى مسلمانان وجود دارد كه در رشد و توسعه اقتصادى خانواده و جامعه مؤثّر است.
اهمّيت كار و تلاش اقتصادى
توصيه به كار و كوشش براى دستيابى به احتياجات زندگى، بخش مهمّى از آموزههاى دينى مردم را دربرمىگيرد. امام رضا (ع) نيز بارها اطرافيان خود را به كار و تلاش و سعى در جهت بهبودى وضع معاش دعوت كردهاند. احمدبن ابى نصر[١] مىگويد: به امام رضا (ع) گفتم: «كوفه» به من نمىسازد و زندگى در آن، همراه مضيقه است. زندگى ما در «بغداد» بود و در آنجا در روزى بر مردم گشودهاست. امام فرمودند: «اگر مىخواهى بيرون بروى، برو؛ چرا كه امسال سال آشفتهاى است و مردمان را چارهاى جز طلب روزى و كوشش براى به دست آوردن معيشت خوب نيست. پس طلب و كوشش را براى كسب امكانات زندگى از دست مده.»[٢] از ديدگاه امام رضا (ع) ارزش معنوى كار چنان است كه مقام كارگر را بالاتر از جهادگران در راه خدا مىدانند: «آنكه با كار و كوشش در جستوجوى مواهب زمينى براى تأمين خانواده