دارو درمانى (استفاده از گياهان دارويى، اجزاى حيوانى و معدنى) و روش‌هاى غيردارويى (مانند طبّ سوزنى، ماساژ، درمان‌هاى روحى، روانى) مى‌باشد. در مجموع شامل كلّيه اقدامات بهداشتى، رويكردها، اطّلاعات و باورهايى كه به اشكال مختلف دارويى و غيردارويى، براى حفظ سلامتى و همچنين درمان، تشخيص و پيشگيرى از بيمارى‌ها به كار مى‌روند. در صورتى كه اين اعمال جزئى از سنّت يك كشور يا در بطن سيستم خدمات پزشكى رسمى آن كشور نباشد واژه‌هاى مكمّل، جايگزين، غيرمتعارف يا موازى به كار مى‌رود.

سازمان جهانى بهداشت با چهار هدف عمده، يعنى:

١. ادغام مناسب طبّ سنّتى با سيستم بهداشتى، درمانى كشورها به وسيله توسعه سياست‌گذارى و برنامه‌ريزى‌هاى لازم؛

٢. تعيين و تضمين ايمنى، كارآرايى و كيفيت طبّ سنّتى، فرآورده‌ها و روش‌هاى درمانى آن؛

٣. افزايش دسترسى و ارائه خدمات طبّ سنّتى با توجّه خاص به مردم كم‌درآمد؛

٤. ترويج استفاده منطقى و حفظ و صيانت از آثار و منابع طبّ سنّتى،

اقدام به تدوين راهبردى نمود كه كشورهاى جهان بر اساس آن توجّه بيشتر، علمى و كاربردى‌ترى به طبّ سنّتى بنمايند.

محقّقان سازمان جهانى بهداشت در مورد تنوّع طبّ سنّتى و اعتبار آن مى‌گويند:

روش‌هاى طبّ سنّتى از كشورى به كشور ديگر و از فرهنگى به فرهنگ ديگر متفاوت است و دليل آن اختلافات فرهنگى، تاريخى و گرايش‌هاى فردى و فلسفى مى‌باشد. تاريخچه طولانى استفاده از طبّ سنّتى، نوعى تأييد بر مورد اطمينان بودن و اثربخشى طبّ سنّتى است؛ اگرچه بررسى‌هاى علمى براى تأمين شواهد بيشتر لازم مى‌باشد.

علل پيشرفت و ترويج طبّ سنّتى از ديدگاه سازمان بهداشت جهانى‌

سازمان بهداشت جهانى علّت پيشرفت و ترويج طبّ سنّتى را در سه نكته مى‌داند:

الف. خصوصيات ذاتى طبّ سنّتى: طبّ سنّتى از قبل، سيستم بهداشتى، درمانى خود مردم بوده است و توسط آنان به خوبى پذيرفته مى‌شود. طبّ سنّتى داراى مزاياى خاصّى نسبت به تمامى سيستم‌هاى طبّى وارداتى مى‌باشد؛ زيرا جزئى از فرهنگ مردم محسوب مى‌گردد و در حلّ بعضى مسائل فرهنگى سلامت نقش قابل توجّهى دارد. طبّ سنّتى به راحتى مى‌تواند يار و ياور پزشكى علمى و جهانى باشد. معرّفى، توسعه و ترويج طبّ سنّتى احترام به فرهنگ و ميراث مردم در سراسر جهان است؛

ب. ويژگى كل‌نگر بودن طبّ سنّتى: طبّ سنّتى داراى روشى كل‌نگر مى‌باشد؛ به طورى كه به انسان در طيفى وسيع و از بالا نگاه مى‌كند و به اين نكته تأكيد دارد كه سلامتى و بيمارى نتيجه عدم تعادل و توازن انسان در كلّ سيستمى است كه او را احاطه مى‌نمايد. از اين نگاه، عامل مهاجم و تغييرات پاتوژنيك نقش جانبى دارند؛

ج. قابل اجرا بودن طبّ سنّتى: دلايل اصلى مختلفى جهت توسعه و ترويج طبّ سنّتى وجود دارد. شايد از نقطه‌نظر اجرايى، مهم‌ترين دليل قانع‌كننده براى توسعه و ترويج بنيادى طبّ سنّتى، اين حقيقت است كه اگر بخواهيم از روش‌ها قابل قبول، امن و داراى توجيه اقتصادى استفاه شود، طبّ سنّتى يكى از مطمئن‌ترين راه‌ها براى رسيدن به پوشش بهداشتى براى همه جهانيان است.

پى‌نوشت‌ها:

[١].Alternative .

[٢].Holistic Medicine .