مفسّر بزرگ «قرآن»، عطيّه عوفى‌ كه پدرش‌ سعدبن جناده‌ او را به محضر مولاى متّقيان آورد و از آن حضرت تقاضا كرد كه براى او نامى انتخاب كند، اميرمؤمنان عليه السلام او را عطيّه نام نهاد. وى تفسير را در محضر ابن‌عبّاس‌ فراگرفته و سه بار تفسير قرآن را به ابن‌عبّاس ارائه داده و تفسيرى در پنج مجلّد نوشته است.[٣]

عطيّه محدّث والامقامى است كه‌ ابان‌بن تغلب‌ از او حديث نقل مى‌كند.[٤]

يكى از بزرگترين افتخارات او اين است كه در روز اربعين در محضر جناب جابربن عبدالله انصارى به زيارت امام حسين عليه السلام شرفياب شده است.

عطيّه مى‌گويد:

من در خدمت جابربن عبدالله بودم كه روز بيستم ماه صفر به غاضريّه رسيدم. جابر در آنجا غسل كرد و پيراهن پاكيزه‌اى كه به همراه داشت، پوشيد. از من پرسيد كه آيا چيزى از عطريّات همراه دارى؟ گفتم: آرى. سُعد همراه دارم. سر و بدنش را با آن معطّر ساخت. با پاى برهنه حركت كرد تا به بالين امام حسين عليه السلام رسيد. سه بار تكبير گفت و از هوش رفت.

چون به هوش آمد، امام حسين عليه السلام را اين‌گونه زيارت كرد ...

متن اين زيارتنامه در كتب ادعيه و زيارات فراوان آمده كه از آن جمله است:

١. سيّدبن طاووس، «مصباح الزّائر»، ص ٢٨٦؛

٢. علّامه مجلسى، «بحارالأنوار»، ج ١٠١، ص ٣٢٩؛

٣. همو، «تحفه الزّائر»، ص ٤٨٨؛

٤. سيّدحيدر كاظمى، «عمدة الزّائر»، ص ١٦١؛

٥. محدّث قمى، «هديّة الزّائرين»، ص ١٤٧ و ١٩٥؛

٦. مؤسّسه امام هادى عليه السلام، «موسوعه زيارات المعصومين»، ج ٣، ص ٤٣٢؛

٧. همان، در «جامع زيارات المعصومين عليه السلام»، ج ٣، ص ٣٣٩؛

٨. نگارنده در «نبراس الزّائر»، ص ٢٥٨.

معارف والا، معانى بلند، اسلوب زيبا، الفاظ شيوا و تعبيرهاى گيرايى كه در اين زيارتنامه آمده است، حكايت از آن دارد كه اين متن نمى‌تواند انشاى جابر باشد؛ بلكه به احتمال قوى آن را از وجود اقدس رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم آموخته است. انتخاب روز اربعين براى زيارت مضجع منوّر امام حسين عليه السلام را نيز احتمالًا از آن حضرت فراگرفته است.

چرايى انتخاب روز اربعين‌

با توجّه به اينكه براى رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم، اميرمؤمنان عليه السلام، حضرت فاطمه (س) و ديگر پيشوايان معصوم عليه السلام زيارت اربعين وارد نشده، اين زيارت، منحصراً براى امام حسين عليه السلام وارد شده است. شيخ طوسى مى‌نويسد:

در روز بيستم صفر، جابربن عبدالله انصارى از اصحاب پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم كه از مدينه براى زيارت آن حضرت آمده بود، وارد كربلا شد. جابر اوّلين زائر امام حسين عليه السلام از مردمان بود.[٥]

شيخ بهائى‌ مى‌نويسد:

در اين روز كه روز اربعين شهادت امام حسين عليه السلام است، جابربن عبدالله انصارى به زيارت آن حضرت آمد و در همين روز، اهل‌بيت عليه السلام نيز در مسير خود از شام به مدينه، وارد كربلا شدند.[٦]

ابوريحان بيرونى‌ مى‌نويسد:

روز بيستم صفر رأس مطهّر امام حسين عليه السلام به پيكر مقدّس آن حضرت ملحق شد. زيارت اربعين نيز در آن روز مى‌باشد و اهل‌بيت عليه السلام نيز به هنگام بازگشت از شام در آن روز، وارد كربلا شدند.[٧]

علّامه مجلسى مى‌فرمايد:

مشهور در ميان اصحاب اين است كه راز استحباب زيارت اربعين، ورود اهل‌بيت امام حسين عليه السلام در آن روز به كربلا، به هنگام بازگشت از شام و الحاق سرهاى مطهّر را به ابدان مقدّس توسط امام زين‌العابدين عليه السلام مى‌باشد.[٨]

بر اين اساس، روز اربعين روزى است كه در آن، دفن حضرت سيّدالشّهدا عليه السلام كامل شده است، از اين‌رو، روز اربعين سالروز خاكسپارى امام حسين عليه السلام مى‌باشد.

در مورد پاداش، آثار و بركات زيارت اربعين، مطالب بسيار است كه به جهت محدوديّت صفحات مجلّه از نقل آنها صرف‌نظر مى‌شود.[٩]

پى‌نوشت‌ها:

[١]. نگارنده، «غدير در گذر زمان»، ص ٧٩.

[٢]. نگارنده، «نبرائس الزّائر»، صص ١٤٨- ٣٨.

[٣]. چهار كتاب بسيار معتبر شيعه كه «كتب اربعه» ناميده مى‌شوند هستند از: ١. «الكافى»، كلينى؛ ٢. «تهذيب الأحكام»، شيخ طوسى؛ ٣. «الاستبصار»، تأليف ايشان؛ ٤. «من لايحضره الفقيه»، تأليف شيخ صدوق.

[٤]. سيّدبن طاووس، «مصباح الزّائر»، ص ٢٩٠؛ همو، «الاقبال»، ج ٣، ص ١٠٣.

[٥]. محمّدباقر مجلسى، «بحارالانوار»، ج ١٠١، ص ١٠٣؛ همو، «تحفه الزّائر»، ص ٤٦٢، محدّث قمى، «هدية الزّائرين»، ص ١٩٤.

[٦]. محدّث قمى، «الكنى و الالقاب»، ج ٢، ص ٤٧٩؛

[٧]. نجاشى، «الرّجال»، ص ١٠، رقم ٧.

[٨]. شيخ طوسى، «مصباح المتهجّد»، ص ٧٨٧.

[٩]. شيخ بهائى، توضيح «المقاصد»، ص ٧.

[١٠]. ابوريحان بيرونى، «الآثار الباقيه»، ص ٣٣١.

[١١]. محمّدباقر مجلسى، «بحارالأنوار»، ج ١٠١، ص ٣٣٤.

[١٢]. نگارنده، «جرعه‌اى از كرامات امام حسين عليه السلام»، صص ١٢٠- ١٢٥.