بزرگترين همايش عصر رسالت، اجتماع عظيم غدير خم بود كه در آن، صد و بيست هزار نفر از سرتاسر «حجاز» گرد آمده، مراسم حج را در محضر رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم ادا كرده، سه خطبه تاريخى آن حضرت را در «عرفات»، «مِنى» و سرزمين «غدير خم» استماع نمودند.[١]

كنگره عظيم حج با گسترش اسلام و افزايش مسلمانان، رو به فرونى نهاده از مرز دو ميليون گذشته، در برخى سال‌ها به سه ميليون بالغ شده است.

ولى همايش اربعين در روز بيستم صفر سال ٦١ ه-. ق. با حضور جابربن عبدالله انصارى‌، عطيّه‌، حضرت امام سجّاد عليه السلام، زنان و كودكان خاندان عصمت و طهارت، به هنگام بازگشت از «شام» و عزيمت به سوى «مدينه» آغاز شده و اينك از مرز بيست ميليون گذشته و در سال گذشته به بيست و دو ميليون نفر رسيده بود و اين بزرگترين همايش تاريخ مى‌باشد.

در اينجا به چند نكته بايد توجّه كرد:

١. سال‌هاست كه در كشور «عراق» امنيّت وجود ندارد. سلفى‌ها، تكفيرى‌ها و وهّابى‌ها بيش از هر كشور ديگر در عراق فاجعه به بار مى‌آورند؛

٢. منطقه را ناامن كرده، شيعيان را به بدترين شكل ممكن نشانه مى‌روند؛

٣. در عراق كمبودها فراوان است. مشكل برق و ديگر مشكلات مربوط به اسكان و ديگر امكانات رفاهى، زائران را با دشوارى‌هاى فراوان مواجه مى‌كند؛

٤. شهر «كربلا» گنجايش جمعيت چندميليونى را ندارد. از اين رهگذر، بسيارى از زائران در ايّام اربعين با آواى «لبّيك يا حسين» وارد كربلا شده، پرچم هميشه در اهتزاز گنبد سالار شهيدان را از دور مشاهده كرده، با اشاره دست با پيشواى خود تجديد بيعت نموده، از شهر خارج مى‌شوند؛

٥. آمار منتشر شده از زائران اربعين، بر اساس حدس و گمان نيست؛ بلكه يك آمار واقعى است؛ زيرا به دلايل امنيّتى، هر زائر در چندين پست بازرسى شناسايى شده، مشخّصاتش ثبت مى‌شود.

ويژگى زيارت اربعين‌

در طول شبانه روز، در تمام ساعات شب و روز، سيل عاشقان امام حسين عليه السلام از اقطار و اكناف جهان، به قصد عتبه بوسى حرم مطهّر و مضجع منوّر سالار شهيدان، به سوى كربلا در حركت هستند؛ ولى «زيارت عاشورا»، «عرفه» و «اربعين» هر كدام ويژگى خاصّ خودش را دارد. زيارت اربعين نشان شيعه بودن است.

وجود مقدّس امام حسن عسكرى عليه السلام مى‌فرمايند:

«علامات المؤمن خمس، صلاة الإحدى و الخمسين، و زيارة الأربعين، و التّختّم فى اليمين، و تعفير الجبين، و الحمد ببسم الله الرّحمن الرّحيم؛

نشانه‌هاى مؤمن پنج تاست: ١. پنجاه و يك ركعت نماز در شبانه روز خواندن؛ ٢. زيارت اربعين؛ ٣. انگشترى در دست راست كردن؛ ٤. پيشانى بر خاك سودن؛ ٥. بسم الله الرّحمن الرّحيم را بلند خواندن.»

اين حديث شريف در بسيارى از مجامع حديثى از جمله منابع زير آمده است:

١. شيخ مفيد در كتاب «مزار»، ص ٦٠؛

٢. شيخ طوسى در «تهذيب»، ج ٦، ص ٥٢؛

٣. همو در «مصباح المتهجّد»، ص ٧٨٨؛

٤. ابن‌فتّال در «روضة الواعظين»، ج ١، ص ٤٤١؛

٥. مشهدى در «المزار الكبير»، ص ٣٥٣؛

٦. سيّد ابن طاووس در «مصباح الزّائر»، ص ٢٨٦؛

٧. كفعمى در «مصباح»، ص ٤٨٩؛

٨. مجلسى در «بحارالانوار»، ج ٨٢، ص ٢٩٢؛ ج ٨٥، ص ٧٥؛ ج ١٠١، ص ١٠٦ و ٣٢٩؛

٩. همو در «تحفه الزّائر»، ص ٤٥٨؛

١٠. محدّث قمى در «هديّه الزّائرين»، ص ١٩٢.

هر سال بيش از ٢٠ ميليون انسان در اين شرايط نامساعد جوّى و اوضاع نامساعد امنيّتى، عاشقانه رهسپار كربلا مى‌شوند تا مدال پرافتخار «شيعه بودن» را به دست آورند.

از اين راهپيمايى با شكوه و تشكيل همايش بزرگ تاريخ، به عظمت سخن امام عسكرى عليه السلام پى مى‌بريم كه با بيان يك حديث، اين كاروان ميليونى را به راه انداخته، به سوى حريم يار رهسپار نموده است.

زيارت اربعين‌

گذشته از زيارت‌هاى مطلقه كه تعداد آنها بالغ بر بيست زيارتنامه مى‌شود[٢] و با هر يك از آنها مى‌توان امام حسين عليه السلام را در همه اوقات زيارت نمود، دو زيارتنامه براى اربعين وارد شده كه مخصوص روز اربعين است.

١. زيارت مأثور از امام صادق عليه السلام‌

شيخ طوسى‌ در كتاب ارزشمند «تهذيب الأحكام» كه يكى از چهار كتاب معتبر شيعه مى‌باشد[٣] با سلسله اسنادش، با سند معتبر از امام صادق عليه السلام روايت كرده است كه به‌ صفوان‌بن مهران‌ فرمودند:

«روز اربعين هنگامى كه آفتاب بالا آمد، امام حسين عليه السلام را اين‌گونه زيارت كن ...

متن اين زيارت‌نامه در منابع حديثى فراوان، از جمله كتب زير آمده است:

١. شيخ مفيد در «المزار الكبير»، ص ٢٩٦؛

٢. شيخ طوسى در «تهذيب الأحكام»، ج ٦، ص ١١٣؛

٣. همو در «مصباح المتهجّد»، ص ٧٨٨؛

٤. مشهدى در «المزار الكبير»، ص ٥١٤؛

٥. سيّد ابن طاووس در «اقبال»، ج ٣، ص ١٠١؛

٦. همو در «مصباح الزّائر»، ص ٢٨٨؛

٧. شهيد در كتاب «المزار»، ص ٢٠٩؛

٨. كفعمى در «مصباح»، ص ٤٨٩؛

٩. همو در «البلد الامين»، ص ٢٧٤؛