قول به اصالت ماهیت در مقابل اصالت وجود ملاصدرا، قول به اشتراک لفظی وجود در برابر اشتراک معنوی وجود ملاصدرا، رویکرد تنزیهی به جای رویکرد تشبیه یا تعادل میان تنزیه و تشبیه در باره صفات خداوند متعال.[١]

نکته قابل توجه در این موضوع، آن که ملاصالح در شرح خود بر الکافی بار‌ها از میرداماد با عنوان «سید الحکماء الالهیین»[٢] و «السید الداماد[٣]» یاد می‌کند، اما به صراحت، نامی از ملاصدرا نمی‌برد.

ب. تعریف عقل از دیدگاه علامه مجلسی

علامه در ابتدای بحث، فهم اخبار ابواب عقل را متوقف بر بیان ماهیت عقل و اختلاف آرا و مصطلحات آن می‌داند و پس از بیان معنای لغوی عقل، به تعریف اصطلاحی آن پرداخته و برای آن شش تعریف بیان می‌کند:[٤]

١) عقل نیروی ادراک خیر و شر و تمییز میان آن دو و تمکن از معرفت اسباب امور است و عقل به این معنا، مناط تکلیف و ثواب و عقاب است؛

٢) عقل ملکه و حالتی در نفس است که به انتخاب خیرات و منافع و اجتناب از شرور و مضار دعوت می‌کند و به واسطه آن، نفس بر نهی انگیز‌ه‌های شهوانی و غضبی و وساوس شیطانی تقویت می‌شود؛

٣) عقل نیرویی است که مردم در نظام امور معاششان از آن استفاده می‌کنند. پس اگر موافق قانون شرع بود... عقل معاش نامیده می‌شود که در اخبار[٥] ممدوح است. و وقتی در امور باطل و حیل فاسده استعمال شود، در لسان شرع[٦] به آن نکرا و شیطنت گفته می‌شود؛

٤) عقل مراتب استعداد و آمادگی نفس برای تحصیل نظریات و نزدیکی و دوری
به آن است و برای آن چهار مرتبه قرار داده‌اند: عقل هیولانی، عقل بالملکه، عقل بالفعل و عقل مستفاد؛

٥) عقل نفس ناطقه انسانی است که به واسطه آن از سایر بهائم متمایز می‌شود؛

[١].‌ «ویژگی‌های فکری جریان فرعی مکتب فلسفی اصفهان».

[٢].‌ شرح الکافی، ج١، ص١٣ و ج٢، ص٤٨.‌

[٣].‌ همان، ج٢، ص٢٠ و ٣٧٨.

[٤]. مرآة العقول، ج١، ص٢٥. علامه در بحار الانوار (ج١، ص٩٩ و١٠٠) نیز همین شش معنا از عقل را آورده است.

[٥].‌ بحار الانوار، ج١٠٠، ص٥٢.

[٦].‌ الکافی، ج١، ص١١.