هرگز قومی که ولایت و حکومت آنها در اختیار یک زن قرار بگیرد رستگار نخواهند شد. این هم از روایاتی است که در کتب شیعه نیامده و فقط در کتب اهل تسنن آمده است. ولی به هرحال این مطلب ]که زن نمی‌تواند قاضی باشد،[ با اینکه همه روایات آن قابل خدشه و مناقشه است اما تقریبا از نظر فقه اسلامی یک امری است که مورد تسلّم شناخته شده است.

زن و افتاء

یک مسئله دیگر را هم عرض کنیم و رد شویم و آن مسئله فتواست. آیا زن می‌تواند مفتی و مرجع تقلید باشد یا نه؟ البته به شرط اینکه سایر شرایط تقلید را داشته باشد؛ یعنی اگر فرض کنیم زنِ مجتهد باشد مرد مجتهد هم باشد و زنْ اعلم باشد از مرد یا لااقل مساوی باشد، آیا تقلید از زن جایز است یا نه؟ آیا می‌شود از زن تقلید کرد اگر سایر شرایط تقلید در او وجود داشته باشد یا نه؟

عدم جواز تقلید از زن، از باب قضاء کم دلیل‌تر بلکه بی‌دلیل مطلق است. من از کتابهایی که این مطلب در آن عنوان شده مستمسک آقای حکیم را در دست داشتم و البته به شروح عروه هم مراجعه کردم و یک شرح دیگری هم اخیرا بر عروه نوشته‌اند، به آن هم مراجعه کردم؛ همین است و غیر از این چیز دیگری نیست. آقای حکیم می‌گوید: «و اما اعتبار الرجولة فهو ایضآ کسابقه عند العقلاء»[١] اما این که «مردی» (مرد بودن) آیا در مرجع تقلید معتبر هست یا نه، ]نزد عقلا مانند مسئله سابق است[ چون دلیل عمده در باب تقلید، بناء عقلاست. می‌گوید همین طوری که ما سابقا در باب بالغ و غیربالغ گفتیم، عُقلا در این جهت فرقی میان زن و

[١] . مستمسك عروة الوثقی ج ١، ص ٤٣.