اما باب افتاء چطور؟ باب افتاء فقط به علم ارتباط دارد. مفتی در خانه خودش نشسته است، دارد فکر می‌کند، کار می‌کند، فتوا می‌دهد، فتوایش را در رساله‌اش می‌نویسد، مردم باید عمل کنند؛ نه احتیاج دارد بیاید در اجتماع بزرگ با مردم سروکله بزند و نه احتیاج دارد قساوت قلب داشته باشد؛ باید فهم داشته باشد.

بنابراین در باب افتاء به طور قطع هیچ دلیلی نداریم برای این که افتاء منحصر به مرد است، و زن اگر شرایط دیگر را مساوی با مرد واجد باشد مانند مرد می‌تواند مرجع تقلید باشد و اگر فرض کنیم در شرایطی هستیم که یک زن پیدا شده است که اعلم است از مردها[١] و عادل هم هست و شرایط دیگر را هم دارد، روی ادلّه فقهی باید بگوییم که تقلید از آن زن جایز و بلکه واجب است. همین طور که می‌بینید این علما همین گونه نظر می‌دهند گو اینکه حرف را می‌زنند و رد می‌شوند بدون این که یک «الاَقوی»ای گفته باشند، ولی مطلب همین است.

پرسش و پاسخ

سؤال : مسئله‌ای را که آخر در باب قضاوت مطرح فرمودید راجع به این که زن به اجتماع کشانده نشود، به طور کلی این طور من از فرمایش جناب عالی استنباط می‌کنم که توجیهی که جناب عالی از

[١] . البته ما به اين شرط می‌گوييم؛ نمی‌دانيم چنين چيزی می‌شود يا نه، چونقبلا گفتيم هنوز موضوع استعداد فكری و عقلی زنها برای ما صد درصدمحرز نيست كه واقعا اگر زنها وارد اين ميدان بشوند به حد مردها می‌رسند يانه؟ اين برای خود من مجهول است.