يازده رساله فارسي (فلسفي ، منطقي ، عرفاني )
(١)
7 ميل كلى
٤٩٣ ص
(٢)
شكل ميل كلى
٤٩٥ ص
(٣)
كلام علامه ابوريحان بيرونى درباره پانزده ضلعى و ميل كلى
٤٩٨ ص
(٤)
انتصاص ميل كلى بتدريج
٥٠٠ ص
(٥)
تفسير رتق و فتق آسمانها و زمين در قرآن , به انطباق و انفتاح معدل النهار و منطقة البروج بنظر علامه ملا جلال دوانى
٥٠١ ص
(٦)
نوسان منطقة البروج و نوسان اعتدالين
٥٠٥ ص
(٧)
مقدار ميل كلى به حسب ارصاد
٥٠٧ ص
(٨)
مقدار انتقاص ميل كلى در يكسال
٥١٠ ص
(٩)
مذهب سند هند در عمر عالم
٥١١ ص
(١٠)
تفسير رتق و فتق آيه از نظر حكمت متعاليه
٥١٢ ص
(١١)
حركت به اقبال و ادبار نقطه اعتدال و مقدار آن
٥١٢ ص
(١٢)
سبب تقديم معرفت ميل كلى
٥١٥ ص
(١٣)
تحصيل مقدار ميل كلى
٥١٥ ص
(١٤)
برهان هندسى بر اينكه ميل كلى , اعظم ميول است
٥١٧ ص
(١٥)
تزايد ميل كلى بر سبيل تناقض است
٥١٨ ص
(١٦)
ميل قوسهاى متساوى البعد , از نقطه اعتدال متساوى است
٥٢٠ ص
(١٧)
لزوم محاسبه حركت ميل كلى و اقبال و ادبار در تحصيل سمت قبله
٥٢١ ص
(١٨)
8 ظل
٥٣١ ص
(١٩)
ظل مستوى و معكوس و مقياس ظل و ظل سلم و ظل هندسى ( تانژانت و كوتانژانت )
٥٣٣ ص
(٢٠)
تحصيل جيب و ظل , و ظل تمام و جيب تمام
٥٤٧ ص
(٢١)
9 تكسير دايره
٥٥٩ ص
(٢٢)
بيان اجمالى بعضى از وجوه تكسير در علوم غريبه
٥٦٢ ص
(٢٣)
بيان تكسير در اصطلاح رياضى
٥٦٣ ص
(٢٤)
تكسير دائره
٥٦٤ ص
(٢٥)
10 مطالب رياضى
٥٧١ ص
(٢٦)
معنى هندسه و خلق و قدر
٥٧٣ ص
(٢٧)
تفاوت سنه شمسى و قمرى در بيان آيه كهف قرآن
٥٧٥ ص
(٢٨)
ورود قضاياى رياضى در متن مسائل فلسفى
٥٧٨ ص
(٢٩)
اشكال مأمونى و عروس و حمارى كتاب اصول اقليدس
٥٨٠ ص
(٣٠)
عروس و خانواده عروس و سخن مادر عروس و رساله اى در اوصاف و اطوار عروس
٥٨٢ ص
(٣١)
وجه تسميه شكل عروس به عروس
٥٨٣ ص
(٣٢)
رسم علماى پيشين در تمثيل به مسائل رياضى
٥٨٣ ص
(٣٣)
مجسمات خمسه
٥٨٦ ص
(٣٤)
اصل اقليدس
٥٨٨ ص
(٣٥)
تشارك و تعاكس برهان تناهى ابعاد فلسفى و اصل اقليدس هندسى
٥٨٩ ص
(٣٦)
11 پيرامون فنون رياضى
٥٩١ ص
(٣٧)
عالم بر اساس حساب و هندسه آفريده شده است
٥٩٣ ص
(٣٨)
بيان امام صادق ( ع ) در زيبائى جهان و در مدح ارسطو
٥٩٣ ص
(٣٩)
كلمه هندسه معرب اندازه است
٥٩٤ ص
(٤٠)
خلق ايجاد به اندازه است
٥٩٤ ص
(٤١)
در چند جاى قرآن , حق سبحانه , خود را به علم شريف حساب وصف فرموده است
٥٩٥ ص
(٤٢)
يكى از نامهاى قيامت يوم الحساب است
٥٩٥ ص
(٤٣)
رفيع الدرجات و محيط دائره
٥٩٦ ص
(٤٤)
كل فى فلك يسبحون و سير دورى كواكب
٥٩٦ ص
(٤٥)
كلمه شهر در قرآن دوازده بار به عدد دوازده ماه آمده است
٥٩٧ ص
(٤٦)
مدت لبث اصحاب كهف در كهف , به سال شمسى و قمرى
٥٩٧ ص
(٤٧)
تأثير علوم رياضى در تقويت نفس و تقويم و تعديل فكر
٥٩٨ ص
(٤٨)
نياز فقيه به علوم رياضى
٦٠٠ ص
(٤٩)
عدد تا به شمار آدم نرسد , مستعد قبول اعتدال وفقى نمى شود
٦٠٢ ص

يازده رساله فارسي (فلسفي ، منطقي ، عرفاني ) - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٥٨٣ - رسم علماى پيشين در تمثيل به مسائل رياضى

در مضاف هر گاه مضاف اليه مقصود باشد به ثانى نسبت مى دهند چنان كه در نسبت به ابى عمرو را عمروى و به ابن الزبير را زبير مى گويند .

وجه تسميه شكل عروس به عروس

كلمه فيثاغورس شبيه مركب است و انتساب اين شكل به فيثاغورس شبيه نسبت به مركب است و شكل را به جزء دوم آن كه غورس است نسبت داده اند و غورس عروس شد . بخصوص كه ضرب المثلى درباره كلمات غير عربى دارند كه ( عجمى فالعب به ماشئت ) يعنى اين كلمه عربى نيست هر طور ميخواهى با او بازى كن . و رساله ( بحثى در قضيه فيثاغورس ) ترجمه خدوم علم جناب آقاى احمد آرام زاده الله تعالى توفيقا و تأييدا شاهد صادق گفتار من است .

قضاياى اين كتاب ( اصول اقليدس ) را بدين سبب اصول گفته اند كه همه فروع مسائل حساب و هندسه بايد از آنها استنباط شود و بدانها ارجاع گردد , مثلا شكل نهم مقاله اولى آن طريق تنصيف زاويه را بيان مى كند , حال اگر كسى بخواهد زاويه اى را به صناعت هندسى تثليث كند اگر متدرب در فن است بايد از عهده آن برآيد , اما در تثليث زاويه جاى بحث است زيرا مطلبى ساده نيست .

رسم علماى پيشين در تمثيل به مسائل رياضى

يكى از آداب و رسوم پسنديده علماى پيشين اين بود كه در هر فنى بخصوص در علوم عقلى , هر گاه مى خواستند مثالى بزنند بسيار به مسائل رياضى مثال ميزدند . مثلا مولى عبدالله يزدى در حاشيه بر تهذيب منطق تفتازانى كه از كتب منطقى دوره دوم محصلين است در بيان اجزاى علوم چند قضيه هندسى را به عنوان مثال نقل كرده است . و معلوم است كه اين عمل تا چه اندازه در تشويق و تحريص محصل ابتدائى و ترغيب او بفراگرفتن علوم رياضى اهميت بسزا دارد .

وى در اين كه موضوعات مسائل علم ممكن است مركب از موضوع