يازده رساله فارسي (فلسفي ، منطقي ، عرفاني ) - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٥٠٧ - مقدار ميل كلى به حسب ارصاد
رأوا ان هذا الاختلاف قد يكون لمزيد حركة او حركات فى فلك الشمس . و آخرون راوا ان ذلك لخلل فى الآلات او لتقصير الآلات انفسها عن درك ذلك على كنهه فيها . الخ .
مقدار ميل كلى به حسب ارصاد
علامه ابوريحان بيرونى در باب اول مقاله چهارم قانون مسعودى ( ص ٣٦١ج ١ ) و همچنين علامه نظام الدين نيشابورى در شرح فصل يازدهم مقاله اولى مجسطى بطلميوس , و نيز فاضلان خفرى و برجندى در شرح فصل چهارم باب دوم تذكره خواجه طوسى در هيأت مقدار ميل كلى را به حسب ارصاد با حفظ ترتيب زمانى آن ها نقل كرده اند و ما به اختصار عبارت نيشابورى را نقل به ترجمه مى كنيم تا مطالبى ديگر كه بر آن مترتب است , تقديم بداريم : مقدار ميل كلى به اتفاق فرق هند ٢٤ درجه است , و اين مقدار در ميان قدماء قول شايع بود حتى استخراج كثير الاضلاع پانزده ضلعى در دائره را كه در مقاله چهارم اصول اقليدس آمده است به سبب اين كه مقدار ميل اعظم است , دانستند , و در رصدى كه در سند عمل شده است و قديم تر از آن شنيده نشد ميل اعظم را ٢٤ درجه يافتند .
پس از آن اراطسناس و بعد از وى ابرخس ( هيپارك ) و پس از ابرخس ( به دويست و هشتاد و پنجسال ) بطليموس قريب ٢٣ درجه و ٥١ دقيقه يافتند .
سپس در زمان مأمون عباسى , بارصاد مأمون معروف به شماسيه كه يحيى بن ابى منصور عامل آن ها بود ميل اعظم را ٢٣ درجه و ٣٥ دقيقه يافتند , و پس از آن بنى موسى شاكر در بغداد ميل كلى را موافق همان كه در شماسيه بدست آمد , يافتند .
بعد از آن , ابوالحسين صوفى در شيراز با حلقه عضديه ( آلت رصدى ) كه قطر آن ده ذرع بود , و بتانى در رقه , و ابوالوفاء بوزجانى و ابوحامد