يازده رساله فارسي (فلسفي ، منطقي ، عرفاني ) - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٤٩٩ - كلام علامه ابوريحان بيرونى درباره پانزده ضلعى و ميل كلى
است اتفاق فرق هند بر اين است كه آن بيست و چهار جزء ( ٢٤ درجه ) است , و اين مقدار در نزد قدماء رأى شايع بود چه اين كه ايران مجانيقى در حل شكوك كتاب اصول اقليدس گويد : اقليدس در مقاله چهارم پانزده ضلعى در دائره را به سبب اين كه آن مقدار ميل اعظم است , استخراج كرده است , سپس ميل اعظم , نزد بطلميوس به هشت دقيقه و دو ثلث دقيقه ( ٤٠ ثانيه ) كمتر از مقدار ٢٤ درجه است . [١]
بيرونى پس از مطلب فوق مقدار ميل كلى را به حسب ارصاد عده اى از رياضى دانان بزرگ اسلامى از زمان بنى موسى شاكر به بعد را نام برده است .
راقم سطور گويد : آنچه از ارصاد متقدمين تا اين تاريخ كه يكشنبه بيست و هفتم جمادى الاولى هزار و چهار صد هجرى قمرى مطابق بيست و چهارم فروردين هزار و سيصد و پنجاه و نه هجرى شمسى است در مقدار ميل كلى استفاده مى گردد اين است كه اين ميل رو به انتقاص ميرود , چه مقدار ميل كلى به ارصاد متأخرين , از مقدار آن بارصاد متقدمين كم تر است .
[١]فاما مقدار هذا الميل الذى يقدر الزاوية الحادثة من تقاطع معدل النهار و منطقة البروج فاتفاق فرق الهند فيه على انه اربع و عشرون جزءا , و كان هذا فى القدماء رأيا شائعا فان ايرن المجانيقى يقول فى حل شكوك كتاب الاصول اقليدس انما استخرج فى المقالة الرابعة ذا الخمسه عشر ضلعا فى الدائره بسبب ان هذا مقدار الميل الاعظم , ثم هو عند بطلميوس انقص من ذلك بثمان دقائق و ثلثى دقيقة .
نسخه مطبوع قانون , بقدر الزاويه , باباى موحده است و صحيح آن يقدر فعل مضارع از تقدير است . و ديگر اذا الخمسة ضلعا است و صحيح آن ذا الخمسة عشر ضلعا است كه كلمه عشر ساقط شده است . و ديگر بطلميوس است و صحيح آن بطلميوس است . و متأسفانه در كتب رياضى مطبوعات حيدر آباد دكن اغلاط فاحش بسيار يافت مى شود .