يازده رساله فارسي (فلسفي ، منطقي ، عرفاني ) - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٥٦١ - ٩ تكسير دايره

( قرآن كريم , سوره مؤمن , آيه ١٥ )

يكى از مسائل پراهميت تاريخى رياضى , مسئله تحصيل نسبت قطر به محيط دائره است زيرا در نسبت بين دو مقدار تجانس لازم است چنان كه در صدر مقاله پنجم اصول اقليدس بتحرير خواجه آمده است( : النسبة أييه احد مقدارين متجانسين عند الاخر ) تجانس اين است كه اگر يكى از آن دو مقدار خط است آن ديگرى هم بايد خط باشد , و اگر آن سطح است اين هم سطح باشد و اگر آن جسم است اين هم جسم باشد و اگر يكى از آن دو خط مستقيم است ديگرى هم خط مستقيم باشد و اگر اين قوس است آن هم قوس باشد و اگر اين كم متصل است آن هم كم متصل باشد و اگر منفصل است منفصل , چه ميان خط و سطح و همچنين ميان سطح و جسم و نيز ميان مستقيم و منحنى و متصل و منفصل تجانس نيست بنابراين قطر دائره خط مستقيم است و محيط آن خط منحنى پس متجانس نيستند و در تحصيل نسبت ميانشان چه تدبيرى انديشيدند و تقريبى بكار بردند كه