يازده رساله فارسي (فلسفي ، منطقي ، عرفاني ) - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٥٣٣ - ظل مستوى و معكوس و مقياس ظل و ظل سلم و ظل هندسى ( تانژانت و كوتانژانت )
بسمه تعالى و له الحمد الم تر الى ربك كيف مدالظل
( قرآن كريم , سوره فرقان , آيه ٤٦ )
ظل مستوى و معكوس و مقياس ظل و ظل سلم و ظل هندسى ( تانژانت و كوتانژانت )
يكى از مسائل مهم رياضى در كتب دانشمندان رياضى دان اسلامى , مسأله ظل است كه در متون زيجات و مؤلفات در هيأت و نجوم و آلات ارصاد چون اسطرلاب و ربع مجيب و غيرهما , از شعب گوناگون آن بحث كرده اند , به خصوص كه در معرفت خط زوال و خط سمت قبله , بحث از ظل را دخلى تمام است . علامه بيرونى مانند ديگر مصنفاتش , رساله اى , بسيار ارزشمند در ظل به نام( افراد المقال فى امر الظلال) نوشته است . اين رساله در مسائل رياضى ظل , از هر حيث حائز اهميت است .
نگارنده پاره اى از مسائل رياضى ظل را در اين رساله به حضور طالبان كمال تقديم مى دارد , اين رساله را در حدود بيست سال پيش در تهران نوشته است و امروز جمعه و ششم ذى القعده ١٤٠١ ه . ق مطابق سوم مهر ماه ١٣٦٠ ه . ش است كه در حوزه علميه قم به مبيضه كردن آن اشتغال دارد و از اين گونه چند رساله و جزوه ديگر نوشته است كه به صورت مسوده اند و بايد مبيضه شوند لعل الله يحدث بعد ذلك امرا .