يازده رساله فارسي (فلسفي ، منطقي ، عرفاني ) - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٥٨١ - اشكال مأمونى و عروس و حمارى كتاب اصول اقليدس

اينكه مى فهمد آن يك ضلع مسير او بهر نحوى باشد اقصر از دو ضلع ديگر است . و پس از چند سال اين سخن را در كتاب هم يافته ايم چنان كه در دائرة المعارف فارسى در جلد دوم آن در عنوان قضيه ى حمار گويد : تسميه ى آن را بدين مناسب گفته اند كه حتى الاغ هم بر صدق اين حكم واقف است اگر الاغ در آو كاه در ب باشد الاغ راه آب را براى رسيدن به كاه اختيار مى كند نه راه آث ب را .

حدس راقم سطور پس از اغماض از ورود در نقض يا ابرام گفتار نامبرده اين است كه شكل حمارى منسوب به هومر ( هوميرس يا اوميرس ) شاعر مشهور يونان قديم صاحب الياذه و اوذيسيه است كه بيش از هفت قرن قبل از ميلاد مسيح عليه السلام ميزيست [١] , و در عربى هومر به حمار تعريف شده است , و يا شكل هومرى به حمارى تصحيف گرديد .

شكل عروس

گهى شكل عروسم يار بودى *** گهى با جيب و ظلم كار بودى

در اين شكل مبرهن مى شود كه هر مثلث قائم الزاويه , مربع وتر زاويه قائمه مساوى مجموع مربع دو ضلع ديگر است . اما اگر مثلث منفرج الزاويه باشد حكم مربع وتر زاويه منفرجه نسبت با مجموع مربع دو ضلع ديگر در شكل دوازدهم مقاله دوم اصول اقليدس عنوان شده است , و حكم مربع وتر زاويه حاده مثلث با مربع دو ضلع ديگر آن در شكل سيزدهم آن مقاله .