يازده رساله فارسي (فلسفي ، منطقي ، عرفاني ) - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٥٨٨ - اصل اقليدس

حائز اهميت بسزا است كه مورد توجه شايان دانشمندان بعد از وى قرار گرفته , درباره آن ها رساله يا رساله ها نوشته اند :

از آنجمله عروس ( قضيه فيثاغورس ) كه بدان اشارتى كرده ايم و دو رساله را درباره آن نام برده ايم و همچنين شكل دوازده و سيزده مقاله دوم آن و نيز عكس عروس كه خواهر عروس , و شكل سى و دوم مقاله ششم آن كه مادر عروس است , و همه از خانواده عروس اند كه معرفى نموده ايم .

اصل اقليدس

و ديگر اصل اقليدس كه مصادره معروف اقليدس درباره خطوط غير متوازى است و به اصل اقليدس اشتهار يافته است . اقليدس در مقدمه اصول كه در حدود است گويد : هر دو خط مستقيم كه خط مستقيم ديگر بر آنها واقع شده است و دو زاويه داخله ( يعنى مجموع آن دو ) در يكى از دو جهت تقاطع خط با آن دو , از دو قائمه كم تر باشند , آن دو خط اگر در همان جهت امتداد يابند با هم تلاقى خواهند كرد .

مثل دو خط ا ب ج د در جهت ب , د .

خواجه طوسى در تحرير اصول اقليدس , پس از نقل اصل مذكور گويد : اين قضيه نه از علوم متعارفه است , و نه از علومى كه در غير علم هندسه معلوم گردد , پس سزاوار آن , اين بود كه در مسائل كتاب ترتيب داده شود .

غرض خواجه اين است كه اين قضيه ضرورى و بديهى نيست كه در