يازده رساله فارسي (فلسفي ، منطقي ، عرفاني ) - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٥٦٣ - بيان تكسير در اصطلاح رياضى
آن ٢٢٠ و عدد تكسير آن ٢٤٢٠ زيرا يازده سطر آن تكسير است و سطر ١٢ كه آخر است زمام است كه منتهى به عين همان آيه مى گردد و حاصل ضرب ١١ در ٢٢٠ عدد مذكور اعنى ٢٤٢٠ است , پس بر هر كلمه و يا كلامى در تكسير صادق است كه هو الاول و الاخر . علامه محمود بن محمد دهدار متخلص به عيانى كه گفته شد يكى از اساتيد شيخ بهائى در علوم حروف است در جواهر الاسرار از امام بحث ناطق امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه : التكسير خير من الاكسير . آن جناب را تأليفات بسيار است و مفاتيح المغاليق ام الكتاب او است . اين بود بيان بعضى از وجوه تكسير كه در علوم غريبه بكار مى برند .
بيان تكسير در اصطلاح رياضى
اما تكسير در اصطلاح رياضى عبارت است از ضرب عددى در عددى , پس اگر مطلوب مساحت سطحى چهار ضلعى باشد و اضلاع آن برابر باشند در اصطلاح حاصل ضرب را عدد مربع گويند و گر نه مسطح .
و اگر مطلوب مساحت جسم باشد و اضلاع طول و عرض و عمق آن مساوى باشند , مكعب و گر نه مجسم گويند و تكسير شامل همه اينها و غير اينها مى شود .
مثلا در كتب فقهيه راجع به تقدير آب كر سخن به ميان مى آورند كه به حسب وزن چه قدر است و به مساحت چه قدر ؟ مرحوم شهيد ثانى در شرح لمعه فرمايد : الكر بالمساحة ما بلغ مكسره اثنين و اربعين شبرا و سبعة اثمان شبر , يعنى كر به
| مساحت آن است كه مكسر آن ٨ | ٧ ٤٢ وجب باشد . |