يازده رساله فارسي (فلسفي ، منطقي ، عرفاني ) - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٥٦٢ - بيان اجمالى بعضى از وجوه تكسير در علوم غريبه

يكى از آن وجوه كه بسيار پراستعمال و رائج و دارج است در خود علم تكسير است كه شعبه اى از علوم اعداد و حروف و علوم غريبه است كه پس از بسط كلمه و كلام به اقسام بسط , حروف مبسوطه را به تكسير صغير و تكسير متوسط و تكسير كبير به حسب موارد حاجت تكسير مى كنند و خواص و فوائد و نتائج گوناگون بر آن ذكر كرده اند چنان كه در كتب مربوطه آن به تفصيل مذكور است .

بيان اجمالى بعضى از وجوه تكسير در علوم غريبه

بيان اجمالى يك وجه آن كه فى الجمله معمول و متداول است اين كه : چون خواهند كلمه اى يا كلامى را تكسير كنند حروف آن را در يك سطر بر سبيل تقطيع نويسند , بعد از آن حرف آخر اين سطر را حرف اول سطر دوم قرار دهند و حرف اول آن را حرف دوم سطر دوم , سپس حرف ماقبل آخر همان سطر اول را حرف سوم سطر دوم قرار دهند و حرف دوم ما بعد حرف اول همان سطر اول را حرف چهارم سطر دوم قرار دهند و به همين منوال تا حروف سطر اول به پايان رسد كه قهرا سطر دوم كامل ميشود و عدد حروف هر دو سطر يكى خواهد بود , سپس با حروف سطر دوم چنان كنند كه با حروف سطر اول كرده اند و سطر سوم كامل مى شود و همين عمل را با حروف سطر سوم روا دارند تا آن كه حروف سطر اول بعينه با همان ترتيب خاص كه اسمى يا جمله بود عود كند و اين سطر عود شده را زمام گويند و سطور قبل از آنرا مكسر .

مثلا كلمه شريفه منان پس از تقطيع چهار حرف است پس از سه سطر به زمان ميرسد و هر چهار حرفى چون احمد و حامد و اعظم و غيرها به همين مثابت است و عدد تكسير منان ٤٢٣ است چه اين كه منان به حروف جمل ١٤١ است ( زيرا كه در دوائر اباجد تمام حروف مشدده يكى حساب مى شود مگر كلمه جلاله كه لام مكرر حساب مى شود و عدد آن ٦٦ است ) و حاصل ضرب ١٤١ در سه كه سطور تكسير است ٤٢٣ است , اين تكسير كلمه .

اما تكسير كلام مثلا آيه كريمه قل هو الله احد يازده حرف است و عدد