يازده رساله فارسي (فلسفي ، منطقي ، عرفاني ) - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٤٩٦ - شكل ميل كلى

دائره عمل مى شود . و چون محيط دائره به پانزده قسم متساوى تقسيم گردد , ثلث پانزده قوس ضلع مثلث , و خمس آن قوس ضلع مخمس , و تفاضل ميانشان دو خواهد بود . و چون قوس تفاضل تنصيف گردد وتر هر يك , ضلع كثير الاضلاع مفروض است و به همين منوال تا پايان يابد .

به بيان روشن قوس ا ب ج وتر آن خط اج است كه ضلع مثلث متساوى الاضلاع در دائره است , و قوس ا ب وتر آن ا ب است كه ضلع مخمس متساوى الاضلاع در دائره است , و فضل بين اين دو قوس , قوس ب دج است كه منتصف آن داشت , پس وتر هر يك از قوس ب د دج , وتر ضلع كثير الاضلاع پانزده ضلعى است و قوس هر يك آن ه ا ٢٤ درجه است و از درجه تعبير به جزء نيز مى شود . قوس ضلع هر مثلث متساوى الاضلاع در دائره ١٢٠ درجه است و هر يك از زواياى سه گانه آن , محيطى است كه نصف قوس مقابل خود از محيط دائره يعنى ٦٠ درجه است . و قوس ضلع مخمس متساوى الاضلاع در دائره ٧٢ درجه است . و چون محيط دائره به پانزده قسم متساوى منقسم گردد هر قوسى ٢٤ درجه فلكى خواهد بود كه قوس ميل كلى است , ثلث پانزده ١٢٠ درجه است كه قوس ضلع مثلث مذكور است .

x ٢٤ ‌ ١٢٠ ) ٥ ‌ ٣ : ١٥ )

و خمس پانزده هفتادو دو است كه قوس ضلع مخمس مذكور است .

x ٢٤ ‌ ٧٢ ) ٣ ‌ ٥ : ١٥ )

و تفاضل بين دو قسم ضلع مثلث و مخمس دو است . اعنى دو قسم از اقسام پانزده گانه محيط دائره است ( ٤٨ ‌ ١٢٠٧٢ ) و چون قوس تفاضل تنصيف شود , وتر هر يك از دو نصف ضلع كثير الاضلاع پانزده ضلعى متساوى الاضلاع و متساوى الزوايا در دائره است .