رساله توضيح المسائل - ط امير العلم - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣١٣ - زكات گندم و جو و خرما و كشمش

مى‌تواند جزء مخارج زراعت حساب نمايد، ولى بايد قيمت زمان كاشت را حساب كند.

مسأله ١٢٩١: اگر زمين و اسباب زراعت يا يكى از اين دو ملك خود او باشد نبايد كرايه آنها را جزء مخارج حساب كند، و نيز براى كارهائى كه خودش كرده يا ديگرى بدون اجرت انجام داده، چيزى از حاصل كسر نمى‌شود.

مسأله ١٢٩٢: اگر درخت انگور يا خرما را بخرد، قيمت آن جزء مخارج نيست، ولى اگر خرما يا انگور را پيش از چيدن و قبل از تعلّق زكات بخرد، پولى را كه براى آن داده جزء مخارج حساب مى‌شود.

مسأله ١٢٩٣: اگر زمينى را بخرد و در آن زمين گندم يا جو بكارد، پولى را كه براى خريد زمين داده جزء مخارج حساب نمى‌شود، ولى اگر زراعت را پيش از تعلّق زكات بخرد پولى را كه براى خريد آن داده مى‌تواند جزء مخارج حساب كند و از حاصل كم نمايد، امّا بايد قيمت كاهى را كه از آن بدست مى‌آيد از پولى كه براى خريد زراعت داده كسر نمايد مثلًا اگر زراعتى را پانصد تومان بخرد و قيمت كاه آن صد تومان باشد فقط چهار صد تومان آن را مى‌تواند جزء مخارج حساب نمايد.

مسأله ١٢٩٤: كسى كه گاو و وسايل كشاورزى ديگرى كه عرفاً براى زراعت به كار مى‌رود بخرد اگر به واسطه زراعت بكلّى از بين برود، مى‌تواند تمام قيمت آنها را جزء مخارج حساب نمايد و اگر مقدارى از قيمت آنها كم شود، مى‌تواند آن مقدار را جزء مخارج حساب كند، ولى اگر بعد از زراعت چيزى از قيمتشان كم نشود، نبايد چيزى از قيمت آنها را جزء مخارج حساب نمايد.

مسأله ١٢٩٥: اگر در يك زمين جو و گندم و چيزى مانند برنج و لوبيا كه زكات آن واجب نيست بكارد، خرجهائى كه براى هر يك از آنها كرده فقط پاى همان حساب مى‌شود، ولى اگر براى هر دو مخارجى كرده بايد دو قسمت نمايد، مثلًا اگر هر دو به يك اندازه بوده، مى‌تواند نصف مخارج را از جنسى كه زكات دارد كسر نمايد.

مسأله ١٢٩٦: اگر براى شخم زدن يا كار ديگرى كه تا چند سال براى زراعت فايده دارد خرجى كند بنابر احتياط واجب بايد مخارج آن را بين چند سال تقسيم كند.

مسأله ١٢٩٧: اگر انسان در چند شهر كه فصل آنها با يكديگر اختلاف دارد و زراعت و