رساله توضيح المسائل - ط امير العلم - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٩٨ - ١- منفعت كسب

مسأله ١١٩٥: اگر در اول سال خمسى منفعتى به دست نياورند و از سرمايه خود خرج كنند يا قرض كند و خرج كند و بعد درآمدى كسب كنند مى‌توانند مقدارى را كه در اول سال صرف مؤونه آنها شده از آن كسر كنند.

مسأله ١١٩٦: به طور كلى قرض داشتن مانع تعلق خمس نمى‌شود.

١- مثلًا كسى كه يك ميليون تومان قرض دارد اگر سر سال خمسى يك ميليون تومان درآمد مازاد داشته باشد بايد خمس آن را بدهد و نمى‌تواند آن را بابت بدهى خود كسر كند.

٢- اگر عين پولى كه قرض كرده موجود باشد يا آن را تبديل به چيز ديگرى كرده باشد لازم نيست خمس آن را بدهد.

٣- اگر عين پولى كه قرض كرده موجود باشد يا آن را تبديل به چيز ديگرى كرده باشد كه مؤونه او نيست چنانچه مقدارى از قرض خود يا تمام آن را از درآمد خود بازپرداخت كرده باشد بايد به ميزان بازپرداخت خمس آن را بپردازد. ٤- اگر مبلغى را كه خرج كرده صرف مؤونه خود كرده باشد يا تلف شده باشد مى‌تواند از درآمد سال بدون پرداخت خمس قرض خود ادا كند.

مسأله ١١٩٧: اگر در تمام سال منفعتى نبرد و براى مخارج خود قرض كند نمى‌تواند از منافع سالهاى بعد مقدار قرض خود را كسر نمايد. و در اين صورت مى‌تواند قرض خود را از ارباح اثناء سال اداء نمايد و به آن مقدار، خمس تعلق نمى‌گيرد.

مسأله ١١٩٨: اگر براى زياد كردن مال يا خريدن ملكى كه به آن احتياج ندارد قرض كند دادن آن قرض از مخارج زندگى كه خمس به آن تعلق نمى‌گيرد حساب نمى‌شود، ولى اگر مالى را كه قرض كرده و چيزى را كه از قرض خريده از بين برود اداى قرض جزو مخارج سال حساب مى‌شود و خمس ندارد.

مسأله ١١٩٩: انسان مى‌تواند خمس هر چيز را از همان چيز يا قيمت آن را بدهد و امّا اگر جنس ديگر بخواهد بدهد محلّ اشكال است مگر آنكه با اجازه مجتهد جامع الشرائط باشد.

مسأله ١٢٠٠: تا خمس مال را ندهد نمى‌تواند در آن مال تصرّف كند اگر چه قصد دادن‌