رساله توضيح المسائل - ط امير العلم - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٩٥ - ١- منفعت كسب

مال او نمى‌شود. و بايد خمس آن را بدهد.

مسأله ١١٧٥: اگر كافر يا كسى كه به خمس اعتقادى ندارد چيزى را به انسان هديه بدهد انسان مالك آن مى‌شود و لازم نيست خمس آن را بدهد. بلى اگر آنچه را كه گرفته در طول سال صرف مؤونه او نشود و از درآمد سال او زياد بيايد بايد خمس آن را بپردازد.

مسأله ١١٧٦: تاجر و كاسب و صنعتگر و مانند اينها كه در كسب آنها تدريجاً سود حاصل مى‌شود از وقتى كه شروع به كاسبى مى‌كنند يك سال كه بگذرد بايد خمس آنچه را كه از خرج سالشان زياد مى‌آيد بدهند و كسى كه شغلش كاسبى نيست مانند كشاورز كه دفعتاً سود به دستش مى‌آيد مبدأ سال خمسى وى از موقعى كه فايده برده است مى‌باشد.

مسأله ١١٧٧: انسان مى‌تواند در بين سال هر وقت منفعتى بدستش آيد خمس آن را بدهد و جايز است دادن خمس را تا آخر سال تأخير بيندازد و اگر براى دادن خمس سال شمسى را ملاك شروع قرار دهد مانعى نيست.

مسأله ١١٧٨: اگر كسى منفعتى بدست آورد و در بين سال بميرد بايد مخارج تا موقع مرگش را از آن منفعت كسر كنند و خمس باقيمانده را بدهد.

مسأله ١١٧٩: اگر قيمت جنسى كه براى تجارت خريده بالا رود و آن را نفروشد و در بين سال قيمتش پائين آيد خمس مقدارى كه بالا رفته بر او واجب نيست ولى چنانچه بعد از رسيدن سال خمسى عمداً آن را نفروشد و قيمتش پايين بيايد خمس آن را بايد بدهد.

مسأله ١١٨٠: اگر غير مال التجاره مالى داشته باشد كه خمسش را داده يا خمس ندارد چنانچه قيمتش بالا رود و آن را بفروشد مقدارى كه بر قيمتش اضافه شده خمس ندارد.

مسأله ١١٨١: اگر چيزى را با پول مخمس خريده تا از منافع آن استفاده كند مثلًا درختى خريده تا ميوه آن را بفروشد يا گاو خريده تا شير آن را بفروشد ميوه و نماى آن جزء درآمد سال او محسوب مى‌شود كه اگر تا آخر سال خمسى صرف مؤونه نشد بايد تخميس شود.

مسأله ١١٨٢: اگر باغى احداث كند براى آنكه بعد از بالا رفتن قيمتش بفروشد ميوه و