ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٢٦ - اعراب

بيان آيه ١١٠

قرائت‌

اهل كوفه، به جز عاصم «ساحر مبين» در اين سوره و در سوره‌هاى يونس و هود وصف، قرائت كرده‌اند. ابن كثير و عاصم، فقط در سوره يونس «ساحر مبين» قرائت كرده‌اند. اهل مدينه و بصره و شام، همه جا «سحر مبين» قرائت كرده‌اند.

قرائت «سحر» به خاطر اشاره به عملى است كه به تعبير آنها سحر آميز بوده است. منظور آنها اين بود كه: كار تو جز سحرى آشكار نيست. و قرائت «ساحر» اشاره به شخص است. هر دو قرائت خوب است. لكن قرائت اول، بهتر است زيرا هم به شخص گفته ميشود و هم به عمل.

«سحر» به معناى عمل سحر، روشن است. اما «سحر» به معناى «ساحر»، بنا بر اراده «ذو سحر» است. مثل:(وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ) (بقره ١٧٧: و لكن «ذو البر»- يعنى صاحب نيكى- كسى است كه ايمان آورد) عرب مى‌گويد:

«انما انت سير» يعنى تو «ذو سير» و صاحب سير هستى.

اعراب‌

(إِذْ قالَ‌): درباره عامل «اذ» دو احتمال است: ١- ابتداى كلام و عطف است بر(يَوْمَ يَجْمَعُ اللَّهُ الرُّسُلَ ...) سپس گفته است: «و ذلك اذ قال اللَّه ...» ٢- محل آن نصب به تقدير «اذكر اذ قال اللَّه»( يا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ‌): ممكن است «عيسى» مناداى مضمون و به تقدير «يا عيسى يا بن مريم» باشد و ممكن است «ابن مريم» صفت «عيسى» و عيسى منصوب باشد و ممكن است «عيسى و ابن» در تقدير، مبنى بر فتح باشند.

(تُكَلِّمُ النَّاسَ‌): جمله حاليه.