ساخته‌اى. به خدا قسم اگر تو حتّى صد درهم بر مروان بخشش كنى، اين مبلغ براى او بسيار زياد است. عثمان به وى گفت: كليدها را بگذار و برو تا كسى را به جاى تو پيدا كنم.

انقلاب قهرآميز

بنى اميّه چنگالهاى خود را در حكومت فرو برده بودند. آنان اموال مسلمانان را تاراج مى‌كردند و با آنها پايه‌هاى حزب سياسى و نيروى نظامى خويش را استوار مى‌ساختند. نفوذ سياسى آنان در پيش از ظهور اسلام و نيز گستردگى روابطشان با نيروهاى سياسى و نظامى موجود در جزيرة العرب و برخوردارى آنان از تجارب سياسى فراوان و نيز وجود ضعف در برخى از رهبريهاى اسلامى به آنان فرصت مى‌داد تا به راحتى رشد كنند. همين عوامل سبب شده بود تا آنان از افكار و سنّتها و ارتباطاتشان و بلكه اسكلت رهبرى خود در طى دورانى كه به ظاهر از قدرت بركنار بودند، اگرچه گهگاه در آن دخالت مى‌كردند، به شدّت محافظت كنند.

آرى، ابوسفيان رهبر امويّون در دوران جاهليّت ومرشد آنان در روزگار حاكميّت اسلام روزى به ديدار خليفه سوّم رفت ودريافت كه دوروبر او همه از بنى اميّه هستند. وى كه بينايى‌اش را از دست داده بود از كسى كه در كنارش نشسته بود پرسيد: آيا غريبه‌اى در اين مجلس حضور دارد؟ چون جواب منفى شنيد واطمينان يافت، نكته‌اى را كه در خاطرش خلجان مى‌كرد برزبان آورد وخطاب به قومش گفت: اى بنى عبدالدار!