من از تو بيزارم و من از خداوند كه پروردگار جهانيان است، مى‌ترسم. پس فرجام اين دو آن شد كه به دوزخ درافتند و در آن جاودان بمانند و اين مجازات ستمگران است».

عمر متحيّر و اندوهگين ماند و خالد بن سعيد بر جاى خود نشست.

آنگاه سلمان فارسى‌ به پا خاست و گفت: كرديد و نكرديد و ندانيد-

١- ابن ابى‌الحديد در شرح نهج‌البلاغه ج ٢، ص ١٧ از ابوبكر احمد بن عبدالعزيز جوهرى به اسناد خود از مغيره نقل كرده است كه گفت:

«سلمان و زبير و عدّه‌اى از انصار دوست داشتند پس از وفات پيامبر با على بيعت كنند. امّا هنگامى كه مردم با ابوبكر بيعت كردند، سلمان به صحابه گفت: به هدف زديد امّا در انتخاب معدن خطا كرديد. و در روايت ديگر آمده است:

در انتخاب پيرترينتان درست عمل كرديد امّا در حق اهل بيت پيامبرتان به خطا افتاديد. اگر اين خلافت را درميان آنان قرار داديد، ميان دو تن از شما خلافى دربر نمى‌گرفت وزندگى فراخ و پرنعمتى مى‌داشتيد.»

ابن ابى الحديد گويد:

«اين خبرى را كه متكلمان در بحث امامت از سلمان نقل كرده‌اند كه گفت: كرديد و نكرديد، شيعه اينگونه تفسير مى‌كند كه خواستيد درست عمل كنيد امّا نتوانستيد امّا ياران ما (معتزله) سخن سلمان را چنين تفسير مى‌كنند كه خطا كرديد و به هدف زديد.»

سيّد مرتضى در شافى ص ٤٠١ گويد:

«اگر بگويند از سلمان فارسى نقل كرده‌اند كه گفت: «كرديد و نكرديد» و اين خبر قطعى نيست، پاسخ خواهيم داد كه اگر خبر مربوط به سقيفه و اقوالى كه در ل‌