خبر جانشين گرداندن على توسّط پيامبر در همه‌جا پيچيد. امّا پيامبر، كه آگاهترين كس به انديشه و نيتهاى اطرافيان خود بود، مى‌دانست كه بيشترين زمينه سازى را در اين باره بايد براى كسانى انجام دهد كه پس از فتح مكّه به صفوف مسلمانان پيوسته‌اند. او مى‌دانست كه بيشتر آنان از على عليه السلام به بهانه‌هاى دوران جاهليّت، طلبكار هستند، و رهبرى آن امام را به آسانى نمى‌پذيرند.

همچنين پيامبر صلى الله عليه و آله از توطئه‌هايى كه در كشور براى دست‌اندازى به حكومت، پس از وى، در جريان بود به نيكى آگاهى داشت و خوب مى‌دانست قريشى كه اكنون به اسلام گرويده و قصد دارد از همين دين ابزارى جديد براى حكومت بر جزيرة العرب فراهم آورد، در مركز اين توطئه جاى دارد. از اين رو پيامبر صلى الله عليه و آله از هر فرصتى استفاده مى‌كرد و از جانشينى كه خداوند او را پس از وى براى رهبرى انتخاب كرده بود سخن مى‌گفت و اعلام مى‌داشت كه آن جانشين، على است. هدف پيامبر آن بود كه دست كم اقليّت مؤمن و وفادارى كه با خدا و رسول خدا بودند دركنار امام نيز باقى بمانند و در زير پرچم رهبرى وى گرد آيند و از خط مشى سالم و پاك براى امّت نگاهبانى كنند و ميزانى براى حق و باطل و مقياسى صحيح براى حوادث آينده باشند.

بدين علّت است كه مى‌بينيم پيامبر صلى الله عليه و آله حتّى تا واپسين دم حياتش در اين راه تلاش مى‌كند. بخارى در روايتى در كتاب «العرض والطلب» نقل كرده است كه: عدّه‌اى از اصحاب و از جمله عمر بن خطاب بر بالين پيامبر جمع شده بودند. پيامبر صلى الله عليه و آله به آنان فرمود: بياييد براى شما نامه‌اى‌