مأساة الزهراء عليها السلام
(١)
٥ ص
(٢)
٩ ص
(٣)
٩ ص
(٤)
٩ ص
(٥)
٢٤ ص
(٦)
٣١ ص
(٧)
٣١ ص
(٨)
٣٣ ص
(٩)
٣٣ ص
(١٠)
٣٥ ص
(١١)
٣٦ ص
(١٢)
٤١ ص
(١٣)
٤٥ ص
(١٤)
٤٧ ص
(١٥)
٥٩ ص
(١٦)
٦٠ ص
(١٧)
٦٥ ص
(١٨)
٦٧ ص
(١٩)
٦٨ ص
(٢٠)
٧١ ص
(٢١)
٧٥ ص
(٢٢)
٧٦ ص
(٢٣)
٧٨ ص
(٢٤)
٨١ ص
(٢٥)
٨١ ص
(٢٦)
٨٣ ص
(٢٧)
٩١ ص
(٢٨)
٩٢ ص
(٢٩)
١٠١ ص
(٣٠)
١٠٦ ص
(٣١)
١٠٨ ص
(٣٢)
١١٥ ص
(٣٣)
١١٧ ص
(٣٤)
١٢١ ص
(٣٥)
١٢١ ص
(٣٦)
١٢٣ ص
(٣٧)
١٢٤ ص
(٣٨)
١٢٥ ص
(٣٩)
١٢٨ ص
(٤٠)
١٣٠ ص
(٤١)
١٣١ ص
(٤٢)
١٣٥ ص
(٤٣)
١٣٦ ص
(٤٤)
١٣٨ ص
(٤٥)
١٤٠ ص
(٤٦)
١٤٢ ص
(٤٧)
١٤٧ ص
(٤٨)
١٥١ ص
(٤٩)
١٥٧ ص
(٥٠)
١٥٧ ص
(٥١)
١٥٩ ص
(٥٢)
١٦٠ ص
(٥٣)
١٦٣ ص
(٥٤)
١٦٦ ص
(٥٥)
١٧١ ص
(٥٦)
١٧٨ ص
(٥٧)
١٨٧ ص
(٥٨)
١٨٧ ص
(٥٩)
١٨٩ ص
(٦٠)
١٩١ ص
(٦١)
١٩٤ ص
(٦٢)
١٩٩ ص
(٦٣)
٢٠٠ ص
(٦٤)
٢٠٢ ص
(٦٥)
٢٠٣ ص
(٦٦)
٢٠٤ ص
(٦٧)
٢٠٥ ص
(٦٨)
٢٠٦ ص
(٦٩)
٢١٢ ص
(٧٠)
٢١٦ ص
(٧١)
٢١٦ ص
(٧٢)
٢١٧ ص
(٧٣)
٢١٨ ص
(٧٤)
٢١٩ ص
(٧٥)
٢٢٠ ص
(٧٦)
٢٢٤ ص
(٧٧)
٢٢٧ ص
(٧٨)
٢٣٠ ص
(٧٩)
٢٣٣ ص
(٨٠)
٢٣٨ ص
(٨١)
٢٥١ ص
(٨٢)
٢٥٢ ص
(٨٣)
٢٥٣ ص
(٨٤)
٢٥٦ ص
(٨٥)
٢٥٧ ص
(٨٦)
٢٦٣ ص
(٨٧)
٢٦٣ ص
(٨٨)
٢٦٥ ص
(٨٩)
٢٦٦ ص
(٩٠)
٢٦٨ ص
(٩١)
٢٧١ ص
(٩٢)
٢٧٣ ص
(٩٣)
٢٧٦ ص
(٩٤)
٢٨٤ ص
(٩٥)
٢٨٥ ص
(٩٦)
٢٨٨ ص
(٩٧)
٢٩١ ص
(٩٨)
٢٩٣ ص
(٩٩)
٢٩٥ ص
(١٠٠)
٢٩٨ ص
(١٠١)
٣٠١ ص
(١٠٢)
٣٠١ ص
(١٠٣)
٣٠٣ ص
(١٠٤)
٣٠٨ ص
(١٠٥)
٣٠٩ ص
(١٠٦)
٣١٠ ص
(١٠٧)
٣١١ ص
(١٠٨)
٣١١ ص
(١٠٩)
٣١٢ ص
(١١٠)
٣١٣ ص
(١١١)
٣١٦ ص
(١١٢)
٣٢٥ ص
(١١٣)
٣٢٧ ص
(١١٤)
٣٢٧ ص
(١١٥)
٣٣٢ ص
(١١٦)
٣٣٥ ص
(١١٧)
٣٣٦ ص
(١١٨)
٣٤٢ ص
(١١٩)
٣٤٣ ص
(١٢٠)
٣٤٤ ص
(١٢١)
٣٤٧ ص
(١٢٢)
٣٤٨ ص
(١٢٣)
٣٥١ ص
(١٢٤)
٣٥١ ص
(١٢٥)
٣٥٣ ص
(١٢٦)
٣٥٤ ص
(١٢٧)
٣٥٥ ص
(١٢٨)
٣٥٧ ص
(١٢٩)
٣٥٧ ص
(١٣٠)
٣٥٨ ص
(١٣١)
٣٥٩ ص
(١٣٢)
٣٥٩ ص
(١٣٣)
٣٦٠ ص
(١٣٤)
٣٦٠ ص
(١٣٥)
٣٦١ ص
(١٣٦)
٣٦١ ص
(١٣٧)
٣٦٣ ص
(١٣٨)
٣٦٣ ص
(١٣٩)
٣٦٥ ص
(١٤٠)
٣٦٧ ص
(١٤١)
٣٦٧ ص
(١٤٢)
٣٦٨ ص
(١٤٣)
٣٦٩ ص
(١٤٤)
٣٧٠ ص
(١٤٥)
٣٧١ ص
(١٤٦)
٣٧١ ص
(١٤٧)
٣٧٢ ص
(١٤٨)
٣٧٣ ص
(١٤٩)
٣٧٣ ص
(١٥٠)
٣٧٥ ص
(١٥١)
٣٧٥ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص

مأساة الزهراء عليها السلام - العاملي، جعفر مرتضى - الصفحة ١٨

وفي إعطائه الدور الرئيس، والقرار الحاسم، حتى في أمور ليس للعقل القدرة على الانطلاق في رحابها، بل ربما جعل من عقله هذا معيارا ومقياسا، مدعيا أنه يدرك علل الأحكام، فيعرض النصوص عليه، فإن أدرك مغزاها، وانسجم مع محتواها قبلها ورضيها، وإلا فلا يرى في رفضها، والحكم عليها بالوضع والدس أي حرج أو جناح.

ونوضح ذلك في ضمن فرضيتين يظهر منهما موضع الخلل:

إحداهما: إن ظاهر النص قد يتناقض مع حكم العقل، تناقضا ظاهرا وصريحا في أمر هو من شؤون العقل، ويكون للعقل فيه مجال، وله عليه إشراف. ففي هذه الحالة لا بد من تأويل النص بما يتوافق مع العقل، وينسجم مع قواعد التعبير.

فإن لم يمكن ذلك فلا بد من رده، ورفضه، وهذه الفرضية هي الصحيحة والمقبولة لدى العلماء.

الثانية:إن يعجز عقل الفرد عن إدراك وجه الحكمة أو العلة في ما تحدث عنه النص، كما لو تحدث النص عن أن المرأة الحائض تقضي الصوم ولا تقضي الصلاة، أو تحدث عن أن الله سبحانه سيرجع في آخر الزمان أناسا من الأولياء، وأناسا من الأشقياء، فينال الأولياء الكرامة والزلفى، ويعاقب الأشقياء ببعض ما اقترفوه، ويشفي بذلك صدور المؤمنين.

فإذا عجز عقله عن تفسير ذلك الحكم، أو هذا الحدث الذي أخبر عنه النص، رأيته يبادر إلى رفضه، أو يطالب بتأويله، ويقول: إن المراد هو رجعة الدولة والنفوذ مثلا.

مع أنه لا مورد لذلك الرفض، ولا لتلك المطالبة بالتأويل.