ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ١٧٨ - مقصود از اينكه درباره قيامت فرمود تتقلب فيه القلوب

اين تقلب به خاطر ظهور حقيقت و كنار رفتن پرده‌ها از روى حقايق است، مانند آيه‌(فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ)[١] و آيه‌(وَ بَدا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ ما لَمْ يَكُونُوا يَحْتَسِبُونَ)[٢] و آياتى ديگر.

در نتيجه اين تقلب دلها و ديدگان در آن روز از مشاهده و رؤيت دنيايى كه خاصيتش غفلت از خدا و حق و حقيقت است به سوى سنخ ديگرى از مشاهده و رويت متصرف مى‌شود، و آن عبارت است از رؤيت به نور ايمان و معرفت كه مؤمن آن روز با نور پروردگارش بينا مى‌گردد، در نتيجه چشمش به كرامت‌هاى خدا مى‌افتد، بر خلاف كفار كه آن روز از جهت اين نور كورند. و جز آنچه مايه بدبختى ايشان است نمى‌بينند، هم چنان كه درباره آن روز فرموده:(وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّها)[٣] و نيز فرموده:(يَوْمَ تَرَى الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ يَسْعى‌ نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ بِأَيْمانِهِمْ)[٤] و نيز فرموده:(وَ مَنْ كانَ فِي هذِهِ أَعْمى‌ فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمى‌)[٥] و همچنين فرموده:(وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ إِلى‌ رَبِّها ناظِرَةٌ)[٦] و نيز فرموده:(كَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ)[٧].

از آنچه گذشت چند نكته روشن گرديد:

اول، علت اينكه در ميان همه اوصاف قيامت، صفت تقلب قلوب و ابصار را ذكر فرمود اين است كه منظور آيه بيان آن وسيله‌اى است كه بايد با آن، به سوى هدايت خدا به نورش كه همان نور ايمان و معرفت و نور مخصوص به روز قيامت و بينايى در آن روز است توسل جست، و معلوم است كه در چنين مقامى از ميان صفات قيامت مناسب‌تر همان تقلب قلوب و ابصار مى‌باشد.

دوم اينكه: مراد از قلوب و ابصار جانها و بصيرتها است.

سوم اينكه: توصيف روز قيامت به دو صفت تقلب قلوب و تقلب ابصار به منظور

[١] پرده‌ات را از جلوت برداشتيم به همين جهت امروز ديده‌ات نيز مى‌بيند. سوره ق، آيه ٢٢.

[٢] از ناحيه خدا حقايقى بر ايشان كشف شد كه هيچ احتمالش را نمى‌دادند، سوره زمر، آيه ٤٧.

[٣] سوره زمر، آيه ٦٩.

[٤] روزى كه مؤمنين را مى‌بينى در حالى راه مى‌روند كه نورشان از پيش رو و دستشان در حركت است. سوره حديد، آيه ١٢.

[٥] آنكه در اين سرا كور است در آخرت هم كور است. سوره اسراء، آيه ٧٢.

[٦] و دلهايى كه در اين روز خرم و به سوى پروردگارشان نظر افكنند. سوره قيامت، آيات ٢٢ و ٢٣.

[٧] حاشا كه ايشان در امروز از ديدن پروردگارشان در پرده‌اند. سوره مطففين، آيه ١٥.