ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ١٣ - بحث روايتى چند روايت در باره خشوع در نماز

(أُولئِكَ هُمُ الْوارِثُونَ الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيها خالِدُونَ) كلمه فردوس به معناى بالاى بهشت است، كه معناى آن و پاره‌اى از خصوصياتش در ذيل آيه‌(كانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا)[١] گذشت.

و جمله‌(الَّذِينَ يَرِثُونَ ...) بيان كلمه وارثون است و وراثت مؤمنين فردوس را به معناى اين است كه فردوس براى مؤمنين باقى و هميشگى است، چرا كه اين احتمال مى‌رفت كه ديگران هم با مؤمنين شركت داشته باشند، و يا اصلا غير مؤمنين صاحب آن شوند بعد از آنها خداوند آن را به ايشان اختصاص داده و منتقل نموده است.

در روايات هم آمده كه براى هر انسانى در بهشت، منزلى و در آتش منزلى است، و چون كسى بميرد و داخل آتش شود، سهم بهشت او را به ارث به اهل بهشت مى‌دهند- كه ان شاء اللَّه به زودى در بحث روايى آن را خواهى خواند.

بحث روايتى [چند روايت در باره خشوع در نماز]

در تفسير قمى در ذيل آيه‌(الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ) مى‌گويد امام فرمود:

خشوع در نماز اين است كه چشم به زير بيندازى و همه توجهت به نماز باشد[٢].

مؤلف: در سابق گذشت كه گفتيم چشم به زير انداختن و توجه به نماز از لوازم خشوع است پس تعريفى كه امام فرموده تعريف به لازمه معنا است، و نظير آن روايتى است كه الدر المنثور از عده‌اى از صاحبان جوامع حديث، از على (ع) آورده كه فرموده خشوع آن است كه در نمازت به اين طرف و آن طرف نگاه نكنى [٣] كه اين نيز تعريف به لازمه معنا است.

و در كافى به سند خود از مسمع بن عبد الملك، از ابى عبد اللَّه (ع) روايت كرده كه فرموده: رسول خدا ٦ فرموده: هر كسى كه خشوع ظاهرى او بيش از خشوع قلبى‌اش باشد نزد ما منافق است‌[٤].

مؤلف: در الدر المنثور از عده‌اى از صاحبان جوامع حديث از ابى الدرداء از رسول خدا

[١] سوره كهف، آيه ١٠٧.

[٢] تفسير قمى، ج ٢، ص ٨٨.

[٣] الدر المنثور، ج ٥، ص ٣.

[٤] اصول كافى، ج ٢، ص ٣٩٦، ح ٦.