ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ١٤ - رواياتى در معناى اعراض از لغو و حفظ فرج

٦ روايت آورده كه همين معنا را افاده مى‌كند و عبارت آن اين است كه:

به خدا پناه ببريد از خشوع نفاق. پرسيدند خشوع نفاق چيست؟ فرمود اينكه ظاهر بدن خاشع ديده شود، ولى در قلب خشوعى نباشد[١].

و در مجمع البيان در ذيل آيه شريفه گفته است: روايت شده كه رسول خدا ٦ مردى را ديد كه در حال نماز با ريشش بازى مى‌كرد، فرمود: بدانيد كه اگر اين مرد در دلش خاشع بود بدنش هم خاشع مى‌شد[٢].

و نيز در همان كتاب گفته: روايت شده كه رسول خدا ٦ در نمازش چشم به سوى آسمان بلند مى‌كرد، همين كه اين آيه نازل شد، از آن به بعد سر به زير مى‌انداخت و چشم به زمين مى‌دوخت‌[٣].

مؤلف: اين دو روايت را الدر المنثور[٤] هم از جمعى از نويسندگان از رسول خدا ٦ روايت كرده و در معناى خشوع روايات بسيارى ديگر هم هست.

[رواياتى در معناى اعراض از لغو و حفظ فرج‌]

و در ارشاد مفيد در كلامى از امير المؤمنين (ع) آورده كه فرموده: هر سخنى كه ذكر خدا در آن نباشد لغو است‌[٥].

و در مجمع البيان در ذيل آيه‌(وَ الَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ) مى‌گويد: از امام صادق (ع) روايت كرده‌اند كه فرمود: اگر شخصى به تو ناسزايى گفت و يا تهمتى زد كه در تو نيست، براى خدا از او اعراض كن‌[٦].

و در روايتى ديگر آمده كه مقصود از آن غنا و ملاهى است‌[٧].

مؤلف: مطالبى كه در دو روايت مجمع البيان آمده از قبيل ذكر بعضى از مصاديق است و آنچه در روايت ارشاد آمده از باب عموميت دادن و تحليل معنا است.

و در خصال از جعفر بن محمد از پدرش از آباء گرامى‌اش (ع) روايت كرده كه امير المؤمنين (ع) فرموده: فرجها به يكى از سه طريق حلال مى‌شوند، يكى نكاح به ميراث و يكى نكاح بدون ميراث، و يكى نكاح به ملك يمين‌[٨].

[١] الدر المنثور، ج ٥، ص ٣.

[٢] ( ٢ و ٣) مجمع البيان، ج ٧، ص ٩٩.

[٣] ( ٢ و ٣) مجمع البيان، ج ٧، ص ٩٩.

[٤] الدر المنثور، ج ٥، ص ٣ و ٤.

[٥] ارشاد مفيد، ص ١٥٧.

[٦] ( ٦ و ٧) مجمع البيان، ج ٧، ص ٩٩.

[٧] ( ٦ و ٧) مجمع البيان، ج ٧، ص ٩٩.

[٨] خصال، ص ١١٩.