ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٤٤٧ - معناى انزال و تنزيل و موارد استعمال آن دو در آيات قرآن كريم

فرمود:(تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ الْمُبِينِ) و داستان كفر آن اقوام را دنبال مى‌كند، هم چنان كه بعدا نيز مى‌فرمايد:(وَ ما يَأْتِيهِمْ مِنْ ذِكْرٍ مِنَ الرَّحْمنِ مُحْدَثٍ إِلَّا كانُوا عَنْهُ مُعْرِضِينَ فَقَدْ كَذَّبُوا).

[معناى انزال و تنزيل و موارد استعمال آن دو در آيات قرآن كريم‌]

كلمه تنزيل و كلمه انزال هر دو به يك معناست و آن فرود آوردن است، چيزى كه هست غالبا انزال را در مورد فرود آوردن به يك دفعه و تنزيل را در مورد فرود آوردن به تدريج، استعمال مى‌كنند و اصل نزول در اجسام به اين است كه جسمى از مكانى بلند به پايين آن مكان فرود آيد و در غير اجسام نيز به معنايى است كه مناسب با اين معنا باشد.

و تنزيل خداى تعالى به اين است كه چيزى را كه نزدش مى‌باشد به موطن و عالم خلق و تقدير فرود آورد، چون همواره خود را در مقامى بلند دانسته و به اوصافى چون على و عظيم و كبير و متعال و رفيع الدرجات و قاهر فوق بندگان ستوده، در نتيجه وقتى او موجودى را ايجاد مى‌كند و به عالم خلق و تقدير در مى‌آورد و يا به عبارت ديگر از عالم غيب به عالم شهادت مى‌آورد، در حقيقت تنزيلى از ناحيه او محسوب مى‌شود.

اين دو كلمه، يعنى تنزيل و انزال در كلام خداى تعالى به همين عنايت در اشيايى به كار رفته، مثلا درباره لباس فرموده:(يا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنا عَلَيْكُمْ لِباساً يُوارِي سَوْآتِكُمْ)[١] و در باره چارپايان فرموده:(وَ أَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ الْأَنْعامِ ثَمانِيَةَ أَزْواجٍ)[٢] و درباره آهن فرموده:(وَ أَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ)[٣] و درباره مطلق خير فرموده:(ما يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ وَ لَا الْمُشْرِكِينَ أَنْ يُنَزَّلَ عَلَيْكُمْ مِنْ خَيْرٍ مِنْ رَبِّكُمْ)[٤] و در مطلق موجودات فرموده:(وَ إِنْ مِنْ شَيْ‌ءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ)[٥].

از جمله آياتى كه بر اعتبار اين معنا در خصوص قرآن دلالت مى‌كند آيه‌(إِنَّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ) است‌[٦].

و اگر در آيه مورد بحث تنزيل را به رب العالمين نسبت داده، براى اين بود كه دلالت‌

[١] اى آدم زادگان، ما لباسى بر شما نازل كرديم كه عيبتان را بپوشاند. سوره اعراف، آيه ٢٦.

[٢] و از چارپايان براى شما هشت جفت نازل كرديم. سوره زمر، آيه ٦.

[٣] آهن را نازل كرديم كه در آن قدرتى بسيار است. سوره حديد، آيه ٢٥.

[٤] كفار اهل كتاب و مشركين دوست نمى‌دارند كه چيزى از خير از ناحيه پروردگارتان بر شما نازل شود. سوره بقره، آيه ١٠٥.

[٥] هيچ چيز نيست مگر آنكه خزينه‌هاى آن نزد ما است و ما آن را نازل نمى‌كنيم مگر به اندازه‌اى معين. سوره حجر، آيه ٢١.

[٦] ما اين كتاب را خواندنى و به زبان عربى كرديم، تا شايد شما تعقل كنيد و گر نه اين كتاب در ام الكتاب بود، كه در نزد ما مقامى بلند و فرزانه دارد. سوره زخرف، آيه ٣ و ٤.