فيلسوف نماها - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٣ - شگفتىهاى جهان گياهان
خورشيد (گاز كربنيك) هوا را جذب كرده و آن را به اكسيژن و كربن تجزيه كنند، سپس كربن را در خود حفظ كرده و اكسيژن را به خارج بفرستند. البتّه اين عمل (عمل كربنگيرى) در رشد و نمو نباتات از يك طرف، و در تصفيه هواى محيط ما از طرف ديگر، فوقالعاده مؤثر است.
٣- آوندهاى چوبى- يعنى همان لولههاى مخصوصى كه شيره خام گياهى در آن جريان پيدا مىكند.
٤- آوندهاى آبكش- كه شيره پرورده و بارآمده گياهى از آن عبور كرده و به مصرف تغذيه سلولها مىرسد، شيره خام در اثر فعاليت ماده «كلروفيل» به شيره پرورده تبديل مىشود و براى تغذيه سلولها آماده مىگردد.
٥- طبقه تحتانى- كلروفيل دار كه در قسمت زيرين قرار دارد و مواد كلروفيلى آن نسبت به طبقه فوقانى كمتر است و به همين جهت رنگ پشت برگها معمولًا با رنگ روى آنها تفاوت دارد، وظيفه اين طبقه نيز با طبقه فوقانى مشابهت دارد.
٦- طبقه پوسته زيرين برگ كه ساختمان آن شبيه به پوسته رويين است.
٧- روزنههاى كوچك كه در پوسته زيرين ديده مىشود و عمل آنها تعرق و بيرون دادن آبهاى زائد موجود در برگ است.
يكى از كارهاى شگفتآور برگ عمل «تنفس» است. يعنى آنها نيز مانند انسان و حيوانات «اكسيژن» هوا را جذب كرده و «گاز كربنيك» را پس مىدهند.
اين عمل را نبايد با عمل «كربنگيرى» اشتباه كرد و البتّه همانطور كه حيوانات آبى از اكسيژن محلول در آب استفاده مىكنند نباتات آبى نيز اكسيژن لازم را از آب مىگيرند.
شدت وضعف تنفس گياهان مربوط به شدت و ضعف نور و حرارت هواى مجاور، مقدار رطوبت هوا، و نوع گياه است. اين موضوع به وسيله تجربيات متعددى كه از طرف دانشمندان فيزيولوژى گياهى به عمل آمده به ثبوت رسيده است.
ساختمان گلها- ساختمان گلها از ساختمان برگها دقيقتر و داراى نقاط حيرت انگيزترى است.
گلها معمولًا از چهار قسمت عمده كه هر يك وظيفه مخصوصى دارد، تشكيل مىشود.
١- «كاسه گل» كه از برگهاى سبزى تشكيل شده و وظيفه آن پوشانيدن سطح غنچهها و پس از آن حفظ گل برگها و جام گل است.
٢- «جام گل» يعنى همان برگهاى اصلى گل كه غالباً به رنگهاى گوناگون و تعداد و طرز قرارگرفتن آنها در گلها مختلف مىباشد، دقت و لطافت و رنگآميزىهاى عجيب و حيرت آورى كه در طرح و ساختمان گلبرگها بكار رفته هر بينندهاى را بىاختيار وادار به تحسين مىكند.
٣- «نافه گل» اگر در ميان گلها دقت كرده باشيد ميلهها و پرچمهاى ظريفى در وسط آن ديده مىشود كه آنها را «نافه» مىنامند و تعداد آنها در گلها مختلف است و در عين حال حساب مخصوصى دارد!
در بالاى اين ميلهها برآمدگى كوچك و زردرنگى كه آن را «بساك» مىگويند در ميان بساك كيسه بسيار