زندگى در پرتو اخلاق - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٠ - سرچشمههاى سوء ظن و بدبينى

ديگر از علل سوء ظن است، زيرا از اين راه مى‌كوشد شريك جرمهايى براى خود درست كند و نسبت به ديگران گمان بد ببرد تا اعمال سوء خود را توجيه نمايد و كم‌اثر و عادى جلوه دهد و بگويد تنها من نيستم كه گرفتار چنين حالتى هستم.

٤- سوء ظن ممكن است احياناً از تكبر و خودخواهى‌ سرچشمه بگيرد، زيرا چنين كسانى ميل دارند به هر صورت شده خود را برتر از ديگران بدانند و لذا سعى مى‌كنند در محيط فكر خود براى ديگران نقاط ضعفى بتراشند و با احتمالات گوناگون ارزش وجود آنها را پايين آورده و ارزش وجود خود را بالا ببرند.

٥- محيط تربيتى‌ و تلقينهاى پدر و مادر و معلم نيز يكى از علل مهم بدبينى و سوء ظن است.

٦- معاشرت با افراد ناصالح‌ نيز يكى از علل سوء ظن است زيرا ملاك قضاوتهاى كلى انسان غالباً استقراى ناقصى است كه درباره افرادى كه با آنها سر و كار دارد به عمل مى‌آورد، همانطور كه قضاوتهاى اشخاص درباره اهل يك شهر يا يك دِه يا يك كشور و يك نژاد بر اساس افراد معينى كه با آنها تماس داشته‌اند، مى‌باشد.

اگر معاشران انسان افراد نادرستى باشند انسان طبعاً به همه مردم بدبين خواهد شد.

در احاديث اسلامى نيز وارد شده: