اصحاب جَمَل «ناكثين» اصحاب صِفّين «قاسطين» اصحاب نَهروان «مارقين» از ويژگى‌هاى روحى «ناكثين»، پول‌پرستى، آزمندى و طرفدارى از تبعيض بود. سخنان امير مؤمنان عليه السلام درباره عدل و مساوات، بيشتر متوجّه اين جمعيّت است.
«قاسطين» كه از طُلَقاء «١»، بعضى از فراريان، ناراضيان و كارگزاران عثمان، تشكيل شده بودند، داراى روحيّه حيله‌گرى و نفاق بودند. آنها مى‌كوشيدند حكومت امير مؤمنان عليه السلام را ساقط كنند و خود، زمام حكومت را در دست گيرند.
روحيّه دسته سوم، روحيّه عصبيت‌هاى ناروا و خشكه مقدسى‌ها و جهالت‌هاى خطرناك، بود.
اينك- با رعايت اختصار- به معرفى و بررسى مواضع و اقدامات هر يك از گروه‌هاى فوق در برابر حكومت امير مؤمنان عليه السلام مى‌پردازيم.
الف- ناكثين‌ طلحه و زبير از دير زمانى، آرزوى رسيدن به مقام حكومت بر جهان اسلام را در سر مى‌پروراندند و چون پس از قتل عثمان، افكار عمومى متوجّه امير مؤمنان عليه السلام بود و مردم فقط او را شايسته اين مقام مى‌دانستند