نگرش امام عليه السلام به حكومت‌ بدون ترديد كسى كه كمترين شناخت از امير مؤمنان على عليه السلام و روحيّه و طرز زندگى او داشته باشد، مى‌داند كه آن بزرگوار در اصل، اشتياقى به حكومت بر مردم نداشته و هدف او از پذيرفتن خلافت دستيابى به ثروت و يا قدرت و رياست نبوده است. خود آن بزرگوار در سخنانش بارها اين موضع را گوشزد كرده است. از آن جمله گفت‌وگويى است كه بين او و ابن عبّاس واقع شده است:
ابن عبّاس: در منزلى بنام ذى قار (در راه بصره) بر اميرالمؤمنين وارد شدم. او در حالى كه كفش خود را مى‌دوخت به من فرمود: ارزش اين كفش چه قدر است؟ عرض كردم: ارزشى ندارد. فرمود:
«وَاللّهِ لَهِىَ احَبُّ الَىَّ مِنْ امْرَتِكُمْ، الَّا انْ اقيمَ حَقاً، اوْ ادْفَعَ باطلًا» «١» به خدا سوگند، اين كفش، براى من محبوبتر از حكومت بر شما است مگر آنكه حقّى را بپا دارم يا باطلى را از ميان بردارم.
جلوه‌هاى رفتارى امام على(ع) ٧٢ ٣ - بازگرداندن اموال به غارت رفته و تقسيم عادلانه بيت‌المال ص : ٧١ و در جمله‌اى ديگر مى‌فرمايد:
«هذا ماءٌ آجِنٌ وَ لُقْمَةٌ يَغَصُّ بِها آكِلُها» «٢» زمامدارى آبى كثيف و لقمه‌اى است كه گلوگير خورنده آن مى‌شود.
امير مؤمنان عليه السلام در پايان خطبه «شِقْشِقيّه» مى‌فرمايد: