* مرحله شكست: به علّت سرپيچى بيشتر كمانداران تنگه «عَيْنَيْن» از دستور پيامبر صلى الله عليه و آله و رها كردن آن، خالد بن وليد با سواره نظامش كوه را دور زد و از تنگه بر مسلمانان فرود آمد. بر اثر ضربات غافلگيرانه و كوبنده دشمن- در اين مرحله از جنگ- هفتاد نفر از مسلمانان به شهادت رسيده و بقيّه- جز چند نفر- پا به فرار گذاشتند.
نقش حضرت على عليه السلام در اين مرحله، حفاظت و دفاع از وجود مقدّس رسول گرامى صلى الله عليه و آله بود.
آن حضرت- در شرايطى كه مسلمانان- بجز عدّه‌اى معدود- سعى در حفظ جان خود و فرار از ميدان نبرد داشتند و وجود مقدّس پيامبر صلى الله عليه و آله از هر طرف مورد هجوم ارتش قريش قرار گرفته بود- با حمله به سپاه دشمن، ضمن جلوگيرى از پيشروى آنان، دسته‌هايى كه قصد نزديك شدن و ضربه زدن به پيامبر صلى الله عليه و آله را داشتند از دم شمشير مى‌گذرانيد.
فداكارى امير مؤمنان عليه السلام آن‌چنان ارزنده بود كه جبرئيل آن را به رسول خدا صلى الله عليه و آله تبريك گفت، و پيامبر صلى الله عليه و آله با بيان اين جمله كه «عَلِىٌ مِنّى وَ انَا مِنْ عَلِىٍ»، فداكارى او را ارج نهاد و با شنيده شدن اين نداى غيبى «لا سَيْفَ الّا ذُوالْفَقارِ وَ لا فَتى الّا عَلِىُّ» ديگران نيز به عظمت اين فداكارى پى بردند. «١» خود آن حضرت در بخشى از سخنانش در جمع اصحاب، به فداكارى خود چنين اشاره مى‌كند:
هنگامى كه ارتش قريش بر ما حمله كرد، انصار و مهاجر، راه خانه‌