- دشمنان كينه‌توز امام در ميان مسلمانان، دشمنان كينه‌توزى داشت كه در طول جنگ‌ها، پدران، برادران و بستگان آنان را كشته بود، از آن روز آنان دشمنى و كينه او را سخت به دل داشتند.
در چنين موقعيتى، هرگاه امام از طريق قيام مسلحانه درصدد گرفتن حق خويش برمى‌آمد، آنان به ترويج دروغ و نفاق مى‌پرداختند و مى‌گفتند:
على بين مسلمانان شكاف انداخته است و به نام دين بر ضدّ آن حضرت پيكار مى‌كردند. نتيجه اين پيكار امور ذيل بود:
* ممكن بود امام عليه السلام در نخستين لحظات جنگ، بسيارى از عزيزان و ياران خود را از دست بدهد بدون اينكه حقّ به جاى خود بازگردد.
* در كنار ضايعه فوق طبعاً بسيارى از مخالفان نيز كشته مى‌شدند. در نتيجه، قدرت مسلمانان در مركز رو به ضعف مى‌گراييد.
* بر اثر پيدايش ضعف قدرت مركزى، قبايل دور دست كه اسلام در دل‌هاى آنان به طور كامل رسوخ نكرده بود به صف مرت جلوه‌هاى رفتارى امام على(ع) ٤٧ تعيين جانشين ص : ٤٧ دان مى‌پيوستند و چه بسا بر اثر قدرت آنان و ضعف رهبرى در مركزى، چراغ اسلام به خاموشى مى‌گراييد.
بيعت‌ بيشتر مورخان نوشته‌اند حضرت على عليه السلام تا پس از رحلت فاطمه عليها السلام با ابوبكر بيعت نكرد. «١»