پيغمبر صلى الله عليه و آله و بازگشت گروهى از آنان به عصر جاهليّت، خبر داده، مى‌گويد: «... افَانْ ماتَ اوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى‌ اعْقابِكُمْ ...» «١» رسول خدا صلى الله عليه و آله با توجه به اين آيه از آينده جامعه اسلامى سخت نگران بود. روند سقيفه نشان داد كه چگونه در آن روز از روى اين راز پرده برداشته شد و بار ديگر تعصّبات قبيله‌اى و افكار جاهليّت از لابلاى سخنان دو طرف پديدار گشت.
گذشته از اين، با انتشار خبر رحلت پيامبر صلى الله عليه و آله در ميان قبايل تازه مسلمان، گروهى از آنان مرتد شده به آيين نياكان خود بازگشتند و با حكومت مركزى به مخالفت برخاستند.
از سوى ديگر، مدّعيان نبوّت همچون «مُسَيْلَمَه»، «سَجاح» و «طُلَيْحَة» نيز در مناطق نجد و يمامه پرچم ديگرى برافراشته عده‌اى را گرد خود جمع كرده بودند.
در چنين اوضاع و شرايطى آيا صحيح بود امام عليه السلام پرچم ديگرى- هر چند حقّ- برافرازد و قيام كند؟ آن حضرت در نامه‌اى كه به مردم مصر نوشته به اين نكته اشاره كرده مى‌فرمايد:
... ديدم گروهى از مردم از آيين اسلام بازگشته‌اند و درصددند آيين محمد صلى الله عليه و آله را نابود سازند. ترسيدم اگر اسلام و اهلش را يارى نكنم، بايد شاهد شكاف و ويرانى در اسلام باشم كه مصيبت آن براى من بزرگ‌تر از رها كردن حكومت چند روزه‌اى است كه با سرعت مانند سراب يا ابر از بين مى‌رود. «٢»