تولى و تبرى در قرآن - وفا، جعفر - الصفحة ٧٠

نقض پيمان‌ از آيات قرآن بر مى‌آيد كه بايد با كسانى هم‌پيمان گرديد كه عهد و پيمان خود را محترم مى‌شمارند، نه با كسانى كه بهايى به پيمانشان نمى‌دهند و به قراردادهاى خويش حُرمتى نمى‌نهند. قرآن اين حقيقت را در ارتباط با مشركان چنين ترسيم مى‌كند:
كَيفَ يَكونُ لِلمُشرِكينَ عَهدٌ عِندَ اللَّهِ وعِندَ رَسولِهِ. (توبه: ٧)
چگونه مشركان را با خدا و پيامبرش پيمانى باشد؟
كسانى كه عهد خدا و پيامبر را مى‌شكنند به يقين عهد خود را با مسلمانان نيز خواهند شكست. از نظر قرآن، كفر و شرك و مادّيگرى، تهديدى براى صلح جهانى نيستند، بلكه نقض پيمان و ارزش قائل نشدن به موادّ قراردادها و قطعنامه‌هاى بين المللى امنيت عمومى را تهديد مى‌كند. از اين رو قرآن مى‌گويد:
فَقتِلوا ائِمَّةَ الكُفرِ انَّهُم لا ايمنَ لَهُم. (توبه: ١٢)
پيشوايان كفر را بكشيد، چون آنها را پيمانى نباشد.
اين آيه، ملاك مبارزه با رهبران كفر را نداشتن «ايمان» معرفى نمى‌كند و نمى‌گويد چون رهبران مكتبهاى الحادى به خدا ايمان ندارند، با آنها مبارزه كنيد، بلكه بر اين نظر است كه چون مشركان به عهد و ميثاق خود پايبند نيستند، بايد با آنها مبارزه كرد. «١» تبرّى در سياست خارجى‌ گرچه اصول تبرّى در سياستگذارى امور خارجى تا حدودى در درسهاى گذشته روشن شده، ولى ما تنها به يك اصل مهمّ به طور مستقل اشاره مى‌كنيم و آن اصل «نفى سبيل» است:
لَن يَجعَلَ اللَّهُ لِلكفِرينَ عَلَى المُؤمِنينَ سَبيلًا. (نساء: ١٤١)
... خداوند هرگز براى [تسلط] كافران بر مسلمانان راهى قرار نداده است.
اصل «نفى سبيل» كه از آيه مذكور برگرفته و نامگذارى شده، به معناى بسته شدن راه نفوذ و