تولى و تبرى در قرآن - وفا، جعفر - الصفحة ٣٩

وقَد نَزَّلَ عَلَيكُم فِى الكِتبِ ان اذا سَمِعتُم ءايتِ اللَّهِ يُكفَرُ بِها ويُستَهزَا بِها فَلا تَقعُدوا مَعَهُم حَتّى‌ يَخوضوا فى حَديثٍ غَيرِهِ انَّكُم اذًا مِثلُهُم انَّ اللَّهَ جامِعُ المُنفِقينَ والكفِرينَ فى جَهَنَّمَ جَميعاً.
(نساء: ١٤٠)
در اين كتاب بر شما نازل كرده‌ايم كه چون شنيديد كسانى آيات خدا را انكار مى‌كنند و آن را به ريشخند مى‌گيرند، با آنان منشينيد تا به سخنى ديگر بپردازند، و گرنه شما نيز همانند آنها خواهيد بود و خدا همه منافقان و كافران را در جهنّم گرد مى‌آورد.
صاحب الميزان مى‌نويسد:
جمله «انَّكُم اذًا مِثلُهُم» تعليلى است بر نهى از ارتباط دوستانه با كفّار؛ يعنى مسلمانان اگر با غير مؤمنان مجالست كنند از نظر خوى و خصلت همانند آنان خواهند شد. «١» زيرا نفس آدمى دزد زبردستى است كه اخلاق ناپسند ديگران را مى‌دزدد. حضرت على (ع) مى‌فرمايد:
مُجالِسَةُ الْاشْرارِ تُورِثُ سُوءَ الظَّنِّ بِالْاخْيارِ وَ مُجالَسةُ الْاخْيارِ تُلْحِقُ الْاشْرارَ بِالْاخْيارِ. «٢» همنشينى با افراد بد موجب بدبينى به افراد خوب مى‌گردد و همنشينى با افراد خوب، بدان را به خوبان پيوند مى‌دهد.
با توجّه به اهميت تأثيرپذيرى نفس انسان از همنشينان است كه اين موضوع در قرآن كريم به طور مستقيم و با تأكيد بيشتر مطرح شده است:
يايُّهَا الَّذينَ ءامَنوا لا تَتَّخِذوا الَّذينَ اتَّخَذوا دينَكُم هُزُوًا ولَعِبًا مِنَ الَّذينَ اوتوا الكِتبَ مِن قَبلِكُم والكُفّارَ اولِياءَ واتَّقُوا اللَّهَ ان كُنتُم مُؤمِنينَ. (مائده: ٥٧)
اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، اهل كتاب را كه دين شما را مسخره مى‌گيرند و نيز كافران رابه دوستى برمگزينيد و اگر ايمان آورده‌ايد از خدا بترسيد.
در اين آيه تبرّى از كفّار و اهل كتاب، در صورتى كه دين اسلام را مورد استهزاء و مسخره قرار دهند، از شرايط ايمان راستين محسوب شده است. بنابراين، كسى كه بدون عذر معقول- چون تقيّه- در مقابل ملعبه قرار گرفتن تعاليم مكتبى، موضع دفاعى نگيرد و همچنان‌