تولى و تبرى در قرآن - وفا، جعفر - الصفحة ١٦

نظر قرآن بايد يك نيروى متمركزى در جامعه بشرى وجود داشته باشد تا همه فعاليّتها و جهت‌گيريهاى آن را رهبرى كند كه از آن به «ولايت يا هدايت تشريعى» تعبير مى‌شود. «١» كِتبٌ انزَلنهُ الَيكَ لِتُخرِجَ النّاسَ مِنَ الظُّلُمتِ الَى النّورِ بِاذنِ رَبّهِم الى‌ صِراطِ العَزيزِ الحَميد.
(ابراهيم: ١)
كتابى است كه آن را به سوى تو فرو فرستاديم تا مردم رابه اجازه پروردگارشان از تاريكى‌ها به سوى روشنى در آورى، به راه آن مقتدر ستوده.
پس ولايت تشريعى خدا به جعل و ابلاغ احكام است كه با نازل كردن كتاب آسمانى و برانگيختن پيامبران امكان‌پذير است. «٢» مراتب ولايت خدا:
ولايت خدا داراى ابعاد و مراتب متعدّدى است از جمله:
١. ولايت عام: ولايتى كه تمامى موجودات را زير پوشش قرار مى‌دهد. مؤمنان، كافران و حتى شياطين تحت اين ولايت‌اند:
... يُدَبّرُ الامرَ مِنَ السَّماءِ الَى الارضِ. (سجده: ٥)
... از آسمان تا زمين همه امور را تدبير مى‌كند.
اين قسم از ولايت، محصول ربوبيّت مطلقه خداوند است:
... و هُوَ رَبُّ كُلّ شَى‌ءٍ. (انعام: ١٦٤)
... و اوست پرودگار همه چيز.
٢. ولايت خاصّ: و آن ولايتى است كه خداوند نسبت به مؤمنان دارد:
اللَّهُ ولِىُّ الَّذينَ ءامَنوا يُخرِجُهُم مِنَ الظُّلُمتِ الَى النُّورِ. (بقره: ٢٥٧)
خداوند ولىّ كسانى است كه ايمان آورده‌اند، آنها را از تاريكى‌ها به سوى نور خارج مى‌سازد.
٣. ولايت اخصّ: ولايتى است كه انبيا و اولياى الهى به آن مشرّفند و جز آنان كسى نمى‌تواند به آن دست يابد. «٣» چنان كه قرآن از زبان پيامبر (ص) مى‌فرمايد: