تولى و تبرى در قرآن - وفا، جعفر - الصفحة ٣٦
الكُفرَ عَلَى الايمنِ» انحصار به گرايش به كفر و شرك ندارد، بلكه شامل هر نوع معصيتى مىگردد. اگر پدر يا برادر انسان مسلمان به كسى ستم كند وظيفه اوست كه به يارى مظلوم بشتابد و عليه ظالم موضع گيرد، گرچه پدر يا برادرش باشد. چرا كه حق بالاتر از قرابت و خويشاوندى است. «١» پاسخ به يك سؤال: آيا قطع رابطه با خويشان كافر، نوعى مبارزه با فطرت و سركوب عواطف انسانى نيست؟
در پاسخ بايد گفت اين آيه بريدن پيوندهاى دوستى و محبّت با خويشاوندان و ناديده گرفتن روابط غريزى و ترك عواطف انسانى نيست، بلكه مقصود اين است كه بر سر دوراهيها نبايد عشق زن و فرزند و خانواده و قرابت و حتّى احترام به پدر و مادر مانع از اجراى حكم خدا و گرايش به مكتب باشد و انسان را از هدف والايش باز دارد. «٢» چنان كه در جاى ديگر به آن تصريح شده است:
وان جهَداكَ عَلى ان تُشرِكَ بى ما لَيسَ لَكَ بِهِ عِلمٌ فَلا تُطِعهُما. (لقمان: ١٤- ١٥)
و اگر آن دو- پدر و مادر- به تو اصرار ورزند كه چيزى كه نمىدانى شريك من گردانى، اطاعتشان مكن.
پس تا وقتى مىتوان از پدر و مادر اطاعت كرد كه اطاعت آنان به كفر و معصيت و شرك و كفر نينجامد، چرا كه دستورهاى الهى مقدم بر دستورهاى آنان و هر كس ديگر است؛ چنان كه حضرت على (ع) مىفرمايد:
لا طاعَةَ لَمخْلُوقٍ فى مَعْصِيَةِ الْخالِقِ. «٣» در معصيت خدا نبايد از مردم اطاعت كرده- چه پدر و مادر و چه ساير مردم-.
با اين بيان معلوم مىشود كه ديدار مؤمن با والدين و خويشان كافر ممنوع نيست.
اسماء از پيامبر اسلام پرسيد: يا رسول اللَّه! مادر مشركم با اشتياق به ديدارم شتافته است، آيا با او ديدار كنم؟ فرمود: «بلى به ديدن مادرت برو و نسبت به وى صله رحم به جاى آور.» «٤» تولى و تبرى در قرآن ٤٥ ١. دشمنان دين ص : ٤٥ ٤. عزّت جويى انسان هر گاه خود را ضعيف و ناتوان مىيابد، به طور طبيعى به نيروى مقتدرى پناه مىبرد، از وى استمداد مىكند و تحتالحمايه او قرار مىگيرد. اسلام با اينكه اين اصل فطرى را مىپذيرد،