تولى و تبرى در قرآن - وفا، جعفر - الصفحة ١٤

كافر و مسلمان و فاميل و بيگانه به طور يكسان برخورد كرد.
انواع ولايت‌ چنان‌كه پيش از اين گفتيم، ولايت عبارت است از: «نزديكى بدون فاصله دو يا چند چيز به گونه‌اى كه موانعى كه چه بسا در مسير هدف آنهاست از ميان برداشته شود.» «١» حال اگر هدف از اين نزديكى، اداره شئون و امر و نهى چيزى باشد، «ولىّ» در چنين صورتى «مدبّر و حاكم» مى‌شود و ولايت از نوع «ولايت تدبير و سرپرستى» است. و اگر هدف از آن، جذب دلها به يكديگر باشد، «ولاء محبّت» است و «ولىّ» به معناى محبوب است؛ محبوبى كه آدمى نمى‌تواند دل خود را از ابراز محبت و عشق و علاقه به او باز دارد و نفسش ناخودآگاه به سوى وى جذب مى‌شود و از او اطاعت مى‌كند. و اگر هدف از پيوند و نزديكى، كسب نصرت و يارى باشد، در اين صورت «ولىّ» ناصر و ياور او خواهد بود و چنين ولايتى را «ولايت نصرت» مى‌گويند.
بنابراين ولايت بر سه نوع است:
١. ولاء تدبير و سرپرستى؛ ٢. ولاء محبّت؛ ٣. ولاء نصرت.
از اين پس، بحث ما بر محور ولايتهاى سه گانه و تبيين آنها خواهد بود.
ولايت تدبير و سرپرستى‌ ولايت تدبير و سرپرستى، به معناى اعمال سلطه و تصرّف در شئون زندگى ديگران است در حدّى كه ملازم با اطاعت باشد و آن بر دو نوع تصور مى‌شود: ولايت مثبت يا حق و ولايت منفى يا باطل.
١. ولايت تدبير حق‌ اين نوع ولايت داراى مراتب متعدّدى است كه عبارت است از:
ولايت خدا؛ ولايت پيامبر (ص)؛