تولى و تبرى در قرآن - وفا، جعفر - الصفحة ٦٨

سرزمين اسلامى، مذاكرات سياسى و تجارى و مهمتر از همه ممكن است به منظور تحقيقات مذهبى و پژوهش در آيين اسلام باشد. «١» قرآن با توجه به آثار اجتماعى و تربيتى اين موارد ارزش بيشترى به آن داده و به تبيين آن پرداخته است:
وَ ان احَدٌ مِنَ المُشرِكينَ استَجارَكَ فَاجِرهُ حَتّى‌ يَسمَعَ كَلمَ اللَّهِ ثُمَّ ابلِغهُ مَأمَنَهُ ذلِكَ بِانَّهُم قَومٌ لا يَعلَمون. (توبه: ٦)
و هر گاه يكى از مشركان به تو پناه آورد، پناهش ده تا كلام خدا را بشنود سپس او را به محل امنش برسان؛ زيرا اينان گروهى نادانند.
مگر هدف از تعليم و تبليغ، جنگ و تهديد و وعده و وعيد نجات مردم از تاريكى جهل و شرك و رساندنشان به نور معرفت و هدايت نيست؟ پس اكنون كه مشرك و بت‌پرستى با اشتياق به سراغ تحقيق در مبانى اسلام آمده است، بايد به مال و جان وى پناه و به احساس و انديشه‌اش بها داد و وسايل تحقيق در اختيارش نهاد، باشد كه گمشده‌اش را دريابد و به آيين اسلام درآيد. «٢» چند نكته‌ ١. مدّت تأمين: مدّت پناهندگى در جمله «حَتّى‌ يَسمَعَ كَلمَ اللَّهِ» مشخص شده است؛ يعنى مشركان تا وقتى در پناه اسلام هستند كه راه رشد و هدايت را از تاريكى و ضلالت باز شناسند و حقيقت برايشان آشكار گردد و آن نسبت به افراد، زمان و مكان متفاوت است. «٣» ٢. اصل پناهندگى و امان دادن يك سياست قطعى و محدود به مكان و زمان خاصّى نيست، بلكه اصلى ثابت و تغييرناپذير است و قابل نسخ نيست. «٤» ٣. پناهندگان تا وقتى در مصونيّت‌اند كه اهداف سوئى چون تجسّس و ماجراجويى و ...
نداشته باشند، و گرنه قرارداد و عقد امان قابل نقض است. «٥»