تولى و تبرى در قرآن - وفا، جعفر - الصفحة ٢٣

تحت تأثير وسوسه‌هاى شيطان قرار گرفتن و دل خوش كردن به وعده‌هاى فريبنده او، پذيرفتن ولايت اوست. كسى كه از شيطان پيروى مى‌كند، عنان خود را به دست وى سپرده و خود را تحت ولايت شيطان در آورده است. و كسى كه شيطان را ولىّ خود قرار دهد تمام مظاهر حياتش شيطانى مى‌شود.
انديشه و عمل، نگاه و گفتار رنگ شيطانى به خود مى‌گيرد. حضرت على (ع) در خصوص افراد منحرف مى‌فرمايد:
زشت سيرتان، شيطان را ملاك كارشان قرار داده‌اند، او هم آنان را دام خويش برگزيده و سپس تخمهاى پستى و رذالت را در سينه‌هاشان گذارده و جوجه‌هاى آن را در دامنشان پرورش داده است. با چشم آنان مى‌نگرد، با زبان آنان سخن مى‌گويد و با دستياريشان بر مركب گمراه كننده خويش سوار شده و كردار ناپسند را به نظرشان زيبا جلوه داده است. (اينان به كسى مانند كه) اعمال آنها گواهى مى‌دهد كه با همكارى شيطان انجام شده است و سخنان باطل را او به زبانشان نهاده است. «١» تسلّط شيطان بر افكار و اعمال بشر، چون تسلط ساربان بر اشتر است كه با چوب آن را به پيش مى‌راند و بر سرعتش مى‌افزايد و به هر سو كه بخواهد مى‌راند. «٢» اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمُ الشَّيْطنُ فَانْسيهُم ذِكْرَ اللَّهِ. (مجادله: ١٩)
شيطان بر آنان چيره شده است و ذكر خدا را از يادشان برده است.
كلمه «استَحْوَذَ» كه كنايه از احاطه كامل شيطان بر شئون انسان است و بر اين معنا اشعار دارد كه شيطان انسان را از روى جبر و اكراه به سوى بدى نمى‌برد، بلكه به صورت جدّى از او درخواست مى‌كند، درخواست همراه با تسلط و قهر و غلبه «٣» با يادآورى اين نكته كه شيطان نسبت به بندگان خاصّ خدا و مؤمنان خالص تسلّط ندارد:
انَّ عِبادى لَيسَ لَكَ عَلَيهِم سُلطنٌ. (اسراء: ٦٥)
تو را بر بندگان من هيچ تسلّطى نيست.