عوامل معنوی و فرهنگی دفاع مقدس (ج7) - تقي زاده اکبري، علي و همکاران - الصفحة ١٥١ - ٢ نوحههاى رزمى
مادران آنها بهانهاى مىشدند كه شهيدان كربلا، سفارشهاى آنها و اشك چشم زينب و بانوان و مادران داغديدۀ آن روز كربلا مطرح شود.
ريتمهاى اين سرودها تند و حماسى بودند؛ گاه به رجز مىمانستند و گاه شور حمله را در دلهاى عاشق حسين (ع) براى نابودى يزيديان برمىانگيختند؛ به قول آقاى معلمى، شاعر، بيشتر شعرهاى نوحههاى حاج صادق آهنگران سرود بودند تا قطعههاى ذكر مصيبت و نوحه. [١]به اين ترتيب، نوع خاصى از نوحه و سينهزنى كه مىتوان نام «نوحههاى رزمى» يا «سرودهاى جنگى» را بر آن نهاد، در جبهه به وجود مىآيد كه به همۀ لحظات حضور رزمنده در جبهه يعنى تنهايىهاى رزمنده در سنگر، در مسجد، اوقات بيكارى و فراغت او حتّى اوقات رانندگى او در پشت فرمان خودروهاى نظامى مىانديشد، تا آنجا كه رزمنده در خلوت خود، از طريق نوار و يا زمزمۀ نوحههايى كه در ياد دارد، وقتهاى خود را با همين اذكار و مضامين و آهنگها پر مىكند. در واقع، بايد گفت نوحهخوانىهاى جبهه به كيفيت خاصى دست مىيابند كه نياز جوانان رزمنده را به موسيقى پاسخ مىگويند. بسيجى رزمنده با آهنگ و موسيقى نوحههاى آهنگران و ديگر عزيزان، همراه با تكرار و زمزمۀ نام حسين و زهرا و. . . به آرامشى غير قابل وصف دست مىيابد.
حاجآقا معلمى كه بيشتر شعرهاى نوحههاى حاج صادق آهنگران از اوست، در بارۀ تأثير اين هنر آيينى بر روحيۀ رزمندگان و كيفيت جنگ مىگويد:
يادم هست در شبهاى عمليّات مىرفتيم نوحه مىخوانديم. يادم هست در عمليّات بيتالمقدس من با حاج صادق بودم. يك شب هم در عمليّات والفجر مقدّماتى كه در جنوب بود، بودم كه نياز به نوحه پيش آمد. همانجا بلافاصله
[١] . مصاحبۀ گروه جنگ صدا و سيما براى برنامه نغمههاى فتح، نوار شمارۀ ٢٥.