عوامل معنوی و فرهنگی دفاع مقدس (ج7) - تقي زاده اکبري، علي و همکاران - الصفحة ١١٨ - ٢-٣ سينماى مستند
محيط جبهه-القا مىكند. در واقع، با استناد به مصاحبههاى خود شهيد آوينى مىتوان گفت گفتار فيلمهاى او داراى دو جنبه هستند؛ يك جنبه صحنههاى فيلم را توصيف، و با بيان ارتباط موضوعى صحنهها به انسجام و يگانگى فيلم كمك مىكند، و جنبۀ ديگر مىكوشد با ذكر ماهيت تاريخى اتفاقات و ارزش آنها در جهت اقامۀ عدل و قسط در سطح جهان، عمق تاريخى صحنههاى جنگ را تشريح كند. گفتار متن در اين جنبه، با ذكر معانى اعتقادى رفتار و اعمال و اتفاقات جنگى رزمندگان و جبهه و پرهيز از شعارهاى توخالى و بدون ريشه، همواره ارزش اعتقادى دفاع را به مخاطب خويش گوشزد كند.
روايت فتح با تكيه بر گفتارهايى كه شهيد آوينى تهيه مىكرد، فطرت الهى مخاطب را نشانه مىگرفت، و با نشان دادن ريشههاى فطرى و الهى رشادتها و عشقها و جانبازىهاى رزمندگان، چهرۀ معنوى جنگ راهمسو با امام امت، خمينى كبير، تصوير مىكرد. شايد بتوان گفت روايت فتح از اين جهت تنها كار سينمايىاى بود-البته در طول هشت سال دفاع-كه به دليل وجود كارگردان و عوامل معتقد و باورمند و هوشيار، نگاه عرفانى امام را به جنگ دريافته بود و همسو با امام، او را در ساختن مدرسۀ عشق، معبد صفا و تزكيه و دِير تربيت قدّيسان واقعى زندگى-كه رزمشان، عبادتشان بود و عبادتشان، عشق و روح و زندگى-كمك و يارى مىكرد.
شهيد آوينى در روايت فتح نشان مىدهد كه عوامل بيان هنرى در سينما را مانند تصوير، افكت، موسيقى، مونتاژ، گفتار و. . . بهخوبى مىشناسد و با هوشيارى تمام و استفادۀ متعادل از همۀ عوامل، پيام خود را به بيننده منتقل مىكند. وى در بارۀ اين كه چرا از گفتار متن استفاده مىكند، با درايت تمام مىگويد: