د. روشنگرى و تشويق رزمندگان در صفين‌ يزيد بن قيس كه سخنرانى شجاع و خوش بيان بود «١» در صفين سخنرانيهايى انجام داده است كه از كرامت و بزرگوارى روح و صفات نيكوى او خبر مى‌دهد «٢» در يكى از سخنرانيهائى كه براى تحريص رزمندگان به جهاد و تقويت روحيه آنان ايراد كرد چنين گفت: «مسلمان كسى را گويند كه دين و انديشه اش سالم باشد.
اين جمايت (دارودسته معاويه) با ما بر سر اين جنگ برنخاسته اند كه ديده اند ما دين را ضايع كرده ايم و آنها مى خواهند آنرا برقرار و برپا گردانند، و نه بر سر اين كه ديده اند عدالت را ما از بين برده ايم و آمده اند تا آنرااحياء كنند. تنها بر سر اين بجنگ ما برخاسته اند كه دنياى خويش برپا دارند و در دنياى جمعى ديكتاتور و پادشاه باشند. بنابراين اگر بر شما پيروز شوند- كه خدا نكند پيروز و شادمان شوند- در آنصورت افرادى مانند وليد (بن عقبه) و سعيد (بن عاص) و عبيدالله بن عامر ابله «٣» را بر شما تحميل خواهند كرد كه يكى از آنان در جلسه اى سخن بگزاف مى راند و مال خدا (اموال و مالياتهاى عمومى) را مى ستاند كه اين مال من است و هر گونه آنرا صرف كنم گناهى بر من نخواهد بود، ميراث پدرش را بدست آورده است، در حاليكه آن مال از آن خداست و خدا بقدرت شمشير و نيزه هايمان بغنيمت ما در آورده است اى بندگان خدا، باقوم ستمكار كه به كتاب خدا حكم نمى كنند پيكار كنيد و در جنگ با آنان سرزنش هيچ ملامتگرى راگوش ندهيد اينان اگر بر شما غلبه كنند دين و دنياى شما را تباه مى‌سازند و به خدا سوگند همان كسانى كه شما آنان را خوب شناخته و آزموده‌ايد. قصدى جز آشوبگرى ندارند ... «٤»