شريعه فرات آزاد شد. در طول ماه ذى حجّه درگيرى‌ها ادامه داشت. هر روز گروهى از لشكريان امام (ع) با گروهى از لشكر معاويه روبرو مى‌شدند وبه جنگ مى‌پرداختند ولى جنگ عمومى صورت نگرفت.
چند نفر از اصحاب امام (ع) بودند كه صلاحيّت فرماندهى داشتند وامام (ع) هر روز يكى از آنها را به فرماندهى گروه اعزامى مى‌فرستاد. آنان عبارت بودند از:
مالك اشتر، حجربن عدىّ، شبث بن ربعى، خالد بن معمر، زيادبن نضر، زيادبن جعفر، سعيد بن قيس، معقل بن قيس، و قيس بن سعدبن عباده. «١» در ماه محرّم سال سى و هفت آتش بس موقّت بر قرار شد و هيئت‌هاى صلح بين دو طرف رفت وآمد مى‌كردند ولى فايده نكرد. روز اوّل صفر اعلان جنگ شد و پيكار اصلى دراين ماه بود. طرفين لشكرها را آراستند و فرماندهان معين نمودند. امام قيس را فرمانده پياده نظام بصره قرار داد. «٢» و قرّاء عراق تحت فرمان عَمَّار ياسر و قيس بن سعد و عبداللّه بن بُديل بودند. «٣» در مرحله دوّم صفّين قيس شجاعت و رشادتهاى فراوانى نشان داد، طورى كه جزو افراد برجسته سپاه امام شناخته شد.
توطئه معاويه عليه فرماندهان امام (ع)
معاويه، عمروبن عاص، بُسْربن ارطاة، عبيداللّه بن عمربن الخطّاب و عبدالرحمن خالدبن وليد را فراخواند و گفت: تعدادى از ياران على (ع) مرا اندوهگين و نگران نموده‌اند كه عبارتند از سعيد بن قيس، اشتر، مرقال، عدى بن حاتم، وقيس بن سعد. شما هم در نبرد شهامتى از خود بروز نداده‌ايد، به طوريكه من شرمسار