بعد از وفات رسول خدا (ص) قيس به حضور امام على (ع) مى رسيد، كه وارث علوم پيامبر (ص) بود واز آن حضرت استفاده‌هاى علمى فراوان مى نمود. از لحاظ علمى به حدّى رسيد كه در مناظره‌اى كه بين او ومعاويه اتّفاق افتاد او عالمانه به آيات نازل شده در شأن امام على (ع) وروايات استناد كرد و وقتى معاويه پرسيد از چه كسى اينها رافراگرفته‌اى؟ آيا پدرت اينها رابه تو ياد داده؟ جواب داد. اينها رااز كسى شنيده و فرا گرفته‌ام كه از پدرم بهتر و حقش بر من بيش از حق پدرم بود. او على بن ابى طالب عليه السلام عالم وصديق اين امّت است.
وامام على (ع) درحكم فرماندارى او مى نويسد: ... وبه زيردستانت از آنچه خداوند به تو آموخته بياموز و كه اين كلام شريف خود بهترين دليل بر وفور علمى قيس است. او از اين راويان حديث است واز پيامبر (ص)، امام على (ع)، پدرش و ديگران حديث نقل كرده است «١» ب. جود و بخشش‌ خاندان و اجداد قيس به صفت جود و بخشش مشهور بودند. پدرش، سعد بن عباده و جدش از كسانى بودند كه به اطعام و پذيرائى ميهمان، چه در زمان جاهليّت و چه در زمان اسلام معروف بودند، و بعد از آنها قيس اين شيوه را ادامه داد.
جابر بن عبداللَّه گويد:
من با قيس بودم وقتى كه به يكى از جنگها مى‌رفتيم و لشكر دچاركمبود موادّ غذايى شده بود. قيس پيوسته شتر نحر مى‌كرد وافراد را سير مى‌نمود، به حدى كه براى اين كار قرض گرفت. ابوعبيده كه فرماندهى سپاه را