ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٦ - گرايش هاى دينى در سينماى امروز دنيا
گرايشهاى دينى در سينماى امروز دنيا
سعيد مستغاثى
به نظر مىآيد آنچه در اين ميان براى تهيهكنندگان هاليوودى از درجه اهميّت بالاترى برخوردار بوده، قابليّت بالاى دراماتيزه كردن روايات و قصّههاى مذهبى بوده كه اغلب از فراز و نشيب و كشش و جذابيّت فوقالعادهاى براى مخاطب برخوردار هستند. به همين دليل، اين تهيهكنندگان تنها با استفاده از ظاهر پركشش روايات فوق، درونمايه دينى آن را وانهاده و به پرزرق و برقتر كردن همان پوسته و ظاهر پرداختند.
داستانها و قصص مذهبى و دينى در طول تاريخ صد و ده ساله سينما در فيلمهاى بسيارى به صورتها و شكلهاى مختلف به تصوير كشيده شده است. از همين روست كه در همان نخستين آثار سينمايى، تصاوير مذهبى نمود پيدا مىكند. به طور مثال در فيلم «تعصب» (ديويد وارك گريفيث، ١٩١٦) كه يك ايپزود از چهار ايپزود آن به معارضه حضرت عيسى مسيح (ع) با سران يهود اختصاص دارد يا «برگهايى از دفتر شيطان» (كارل تئودور در اير، ١٩١٩) كه به رانده شدن شيطان از درگاه خداوند و سپس فريب و اغواى افراد مختلف كه فجايع بزرگ تاريخى را به بار مىآوردند، مىپردازد. فجايعى مانند خيانت يهوداى اسخريوطى به مسيح (ع)، يا كشته شدن مارى آنتوانت، يا تفتيش عقايد در اسپانياى قرون وسطى و ...
اما در طول تاريخ سينما، فيلمهايى كه بر اساس زندگى پيامبران ساخته شدهاند، اغلب در زمره آثار سوپر پروداكشن و پر هزينه قرار داشتهاند. اين فيلمها در اكران عمومى هم مورد استقبال مخاطبان بسيارى واقع گرديدهاند. به عنوان نمونه براى ساخت فيلم «بن هور» در سال ١٩٥٩ حدود ١٥ ميليون دلار خرج شد. تداركات اوّليه اين فيلم، ده سال و ساختش يك سال به طول انجاميد. ٤٩٦ نقش مهم با ديالوگ و صدهزار سياهى لشگر و ٨ هكتار دكور و نگاتيوى به طول يك دور كره زمين در اين فيلم به كار گرفته شد تا چنان عظمتى بر پرده سينما نقش ببندد كه علاوه بر اختصاص يازده جايزه اسكار در سال ١٩٥٩، ميليونها تماشاگر نيز به تماشاى آن بروند.
از سويى ديگر، پرده عريض اسكوپ و صداى استريو فونيك براى نخستين بار با فيلم مذهبى «خرقه» (هنرى كاستر- ١٩٥٣) به دنياى سينما راه يافت. كاستر براى روايت داستانى از كتاب مقدس، در اوج رقابت تلويزيون با سينما، به كمك كمپانى تهيه كننده فيلم يعنى فاكس قرن بيستم، برگ برنده سينما را رو كرد و عدسى آنامورفيك و نمايش پرده عريض را براى عرضه شكوهمند آثار سينمايى به عرصه سينما ارائه نمود. از آن پس بود كه صداى ميخكوب كننده استريو فونيك و تصاويرى بسيار بزرگتر و عريضتر از هميشه، به يارى آن دكورهاى عظيم و سياهى لشگر فراوان آمد تا شكوه و عظمت روايات تاريخى را بيشتر به رخ بكشد و از همينجا اساساً سينمايى